داشتيد بحث و گفتگو كرديد و ديديد كه حتى در اين مباحث گرفتار چه اشتباهات بزرگى شدهايد و چه اندازه از حقيقت دور افتادهايد ( و در واقع علم شما جهل مركب بود ) با اين حال چگونه در چيزى كه از آن اطلاع نداريد بحث و گفتگو مىكنيد و در نتيجه سخنى مىگوئيد كه با هيچ تاريخى سازگار نيست .
سپس براى تاكيد مطالب گذشته و آماده ساختن براى بحث آينده مىگويد :
« خدا مىداند و شما نمىدانيد » ( * ( وَاللَّه يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ ) * ) .
آرى او مىداند كه در چه تاريخى آئين خود را بر ابراهيم نازل كرده ، نه شما كه در زمانهاى بعد به وجود آمدهايد و بدون اطلاع و مدرك ، در اين باره قضاوت مىكنيد .
سپس با صراحت تمام به اين مدعيان پاسخ مىگويد كه : « ابراهيم نه يهودى بود و نه نصرانى ، بلكه موحد خالص و مسلمان ( پاك نهادى ) بود » ( * ( ما كانَ إِبْراهِيمُ يَهُودِيًّا وَلا نَصْرانِيًّا وَلكِنْ كانَ حَنِيفاً مُسْلِماً ) * ) .
بايد توجه داشت كه واژه « حنيفا » از ماده « حنف » ( بر وزن انف ) به معنى شخصى يا چيزى است كه تمايل به سويى پيدا كرده و در زبان قرآن به كسى گفته مىشود كه از آئينهاى باطل به سوى آئين حق متمايل شده است .
در اينجا خداوند ابراهيم ع را به عنوان حنيف توصيف نموده ، زيرا او بود كه پردههاى تقليد و تعصب را دريد ، و در زمان و محيطى كه غرق بت پرستى بود هرگز در برابر بت سجده نكرد .
ولى از آنجا كه بت پرستان زمان جاهليت عرب ، نيز خود را بر دين حنيف ابراهيم ع معرفى مىكردند ، و اين سخن به قدرى شايع شده بود كه يهود و نصارى آنها را حنفاء مىگفتند ( به اين ترتيب حنيف درست معنايى بر ضد معناى اصليش پيدا كرده بود ، و با بت پرستى مرادف شده بود ) خداوند پس از توصيف
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 605
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٠٥