تفسير عمومى خطبهء صد و پنجاه و هفتم
1 ، 4 - الحمد للَّه الَّذى جعل الحمد مفتاحا لذكره و سببا للمزيد من فضله و دليلا على آلائه و عظمته ( ستايش مر خداى راست كه حمد را كليد ذكر خود قرار داد و سببى براى افزايش فضل و احسانش و راهنمايى براى نعمتها و عظمتش . )
ستايش خداوندى كليدى براى ذكر او و سببى براى افزايش فضل او و راهنمايى براى نعمتها و عظمتش
يافتن توفيق به ستايش خداوندى ، يك عامل اساسى براى استمرار در ذكر او است . آدمى هنگامى كه خداوند را بوسيلهء حمد ستايش مىكند ، اگر معناى اين حمد را كه بهترين وسيله تقرب به مقام ربوبى است درست بفهمد و دركى در بارهء خداوند جل جلاله داشته باشد ، با آن اثر روحانى عالى كه در درون او ايجاد مىگردد ، مانند يك چشمهء جوشان دائمى ، بذرهاى كاشته شدهء انواع ذكر الهى را آبيارى مىكند . خداوند سبحان در برابر اين ستايشگرى آدمى را در درياى فضل خود غوطه ور مىسازد . ذكر مبارك حمد چنان نورانيتى در دل به وجود مىآورد كه به روشنايى آن ، نعمتهاى بىپايان خداوندى در ديدگاه شخص حامد قرار مىگيرد . گاهى از شدت تأثير ذكر حمد در جان آدمى ، حالتى