ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 140

هزار دينار بود . كيسه‌ها را در برابر امام گذاشت و گفت : فدايت گردم اين يك كيسه سرمايهء اصلى و اين كيسهء دوم سودى است كه به دست آورده‌ام . امام فرمود « اين سود زياد است ، مال التجاره را چگونه فروختى » مصادف جريان سوگند و پيمان را بازگو كرد . امام فرمود : سبحان الله ( اين جمله در مقام شگفتى گفته مىشود ) سوگند مىخوريد كه در جامعهء اسلامى كالا را جز به سود صد در صد نفروشيد سپس امام يكى از دو كيسه را برداشت و فرمود : « اين سرمايهء من است و احتياجى به چنين سودى نداريم » سپس فرمود « اى مصادف تلاش با شمشيرها آسانتر است از طلب روزى حلال ( 1 ) » درست است كه ارزشهاى مبادله اى در دوران ما خيلى پيچيده تر از دوران امام صادق ( ع ) است ، ولى ملاك در هر دو مورد يكى است و آن اينست كه ارزش مبادله اى نبايد از ارزش استعمال فاصلهء نامعقول پيدا كند . امير المؤمنين عليه السلام در فرمان مالك اشتر در بارهء لزوم جلوگيرى از فاصله - گرفتن ارزش مبادله اى از ارزش استعمال ، اين دستور را صادر مىفرمايد : « و بدان كه اكثر بازرگانان و صاحبان صنايع در معاملات سختگير و داراى بخل قبيح و سودجوئى و احتكار منافع عمومى و زورگوئى در مبادلات مىباشند و اين صفات وقيح به ضرر عموم جامعه تمام مىشود و عيب [ نابخشودنى ] براى زمامداران است . از احتكار جلوگيرى كن ، زيرا پيامبر خدا احتكار را ممنوع فرموده است . بايستى معاملات سهل و ساده و با موازين عدالت و قيمتهايى كه به طرفين مبادله تعدى نشود ، انجام بگيرد . اگر پس از آنكه دستور به ممنوعيت احتكار دادى ، كسى مرتكب احتكار شود ، او را مجازات نموده به كيفر خود برسان ، بدون اين كه اسرافى صورت بگيرد ( 2 ) »