كه براى تنظيم و توجيه آرمانهاى مغزى و روانى جامعه ضرورت دارند و يا حد اقل عامل حركتهاى تكاملى جامعه مىباشند . جامعه اى كه اعتنايى به اين ارزشها ندارد ، اگر چه در حد اعلاى آسايش و رفاه مادى نيز بوده باشد ، انسان را با ابعاد سازنده و پيشرو كه دارا است حذف نموده است . اين جامعه در مسيرى از تاريخ كوركورانه حركت مىكند و دير يا زود ، بوسيلهء عوامل محرك درون خود يا جوامع ديگر اگر سقوط نكند ، مجبور به برگشتن از مسير خود خواهد گشت .
قسمت دوم - ارزشهاى توجيه ذاتى جبرى
- مانند تعليم و تربيتهاى گوناگون و تفكرات و فعاليتهاى مديريتهاى گروهى و اجتماعى . اصطلاح ارزش استعمال در هر دو قسمت از ارزش توجيه ذاتى به هيچ وجه صحيح نيست ، زيرا محصول اين گونه كارها و فعاليتها روى هيچ ماده طبيعى كه خاصيت استهلاك در راه احتياجات اقتصادى دارند ، نقش نمىبندند . بلكه افراد جامعه را براى زندگى مطلوب در جامعه يا در حال حاضر و يا براى آينده آماده مىسازند .
نوع چهارم - ارزشهاى فوق مبادله اى
- مانند ارزش كارها و فعاليتهاى مغزى و روانى و عضلانى كه براى تحققبخشيدن به ايده آلها و هدفهاى علمى و مذهبى و فلسفى براى تفسير عدالت و توجيه حيات جامعه به سوى عدالت و صميميت و آزادى و دفاع از انسان و ارزشهاى عالى آن . ناديده گرفتن اين ارزشها به تغيير تاريخ انسانى رو به تاريخ طبيعى به اضافهء خشونتهاى ناشى از تنازع در بقا در ابعاد بسيار وسيع مىانجامد .
توضيحى در بارهء چهار نوع ارزش
نوع يكم - ارزش استعمال
- اين ارزش داراى سه بعد اساسى است : بعد يكم ، آن خواص عينى مفيدى است كه در مواد عينى وجود دارد :