هواداران دمكراسى آتنى خواستار اصلاحات اقتصادى وسيعى گشتند تا همه مردم بتوانند از حقوق مدنى خود بهرهمند شوند . برنامههاى اصلاحات همگانى بزرگ ، ارزاننمودن قيمت نان و تأمين معاش كسانى كه قدرت انجام كار نداشتند و همچنين جمعآورى اعانههاى عمومى ، از جمله اصلاحات اقتصادى بود كه به آنها تحقق بخشيدند .
خواننده محترم ملاحظه مىكند كه آتن در اين قانون تا چه حد پيش رفته است ، چرا كه توانسته بهخوبى نشان دهد : قانون نماينده خواست مردم و مظهر اراده همگان است و همچنين مىبيند كه مكتب يونان براى اعلان « حقوق بشر » تا چه اندازه آمادگى بهوجود آورد و انقلاب كبير فرانسه در قرن هيجدهم ميلادى آن را تحقق بخشيد .
ولى فرق اساسى بين دمكراسى آتنى و اعلاميه حقوق بشر در آن است كه مبادى و مواد اعلاميه حقوق بشر براى شمول بر همه افراد بشر بهوجود آمد ، در صورتى كه در مبانى و اصول دمكراسى آتنى مىبينيم كه فقط آتنىها مىتوانند از حق استفاده از آزادى مدنى بهرهمند شوند ، ولى كسانى كه آتنى نبودند ، در خارج از چهارچوب آزادى و مساوات قرار داشتند ، چنان كه سيستم بردهگيرى و بردگى همچنان پابرجا بود ، اين ارزش و اهميتى نداشت كه دمكراتهاى آتنى در راه بردگان كوششهايى هم كرده باشند ! ! .
و شايد هم ابتدايى بودن وسايل توليد در قرون آتنى كه بردهگيرى را بهشكل قانونى در آورده بود ، و يا شايد رسوم اجتماعى موروثى آن عصر كه موجب شده بود به اين شكل از بردهگيرى ستمكارانه بهطور
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (فارسى) — صفحة 530
مساهمون: جورج جرداق
ص٥٣٠