2 - يعملون له ما يشاء من محاريب و تماثيل . ( 1 )
« مىساختند براى او هرچه مىخواست از عبادتگاهها و پيكرها . »
3 - اعملوا ما شئتم . ( 2 )
« به جاى آريد آنچه مىخواهيد . »
مقصود از اطناب ، توضيح مطلبى واضح بود كه مفسّر مذكور آن را پوشانيده است ، گرچه لازم هم استعمال شده است مثل : والعاملين عليها . ( 3 )
در اينجا بايد متذكر شد كه در آيه مباركه عائد صله حذف شده است ، يعنى در اصل به اين صورت بوده است : « واللّه خلقكم و ما تعملونه » و ابن مالك در الفيّه در باب موصولات مىگويد :
. . . * والحذف عندهم كثير منجلى
فى عائد متّصل إن انتصب * بفعل أو وصف كمن ترجو يهب
يعنى نزد نحوىها عائد متصل منصوب به فعل يا وصف فراوان حذف مىشود ، مثل « من ترجو يهب » كه در اصل « ترجوه يهب » بوده است .
و امثله آن در قرآن نيز فراوان است ، از آنهاست إنّكم و ماتعبدون من دون اللّه حصب جهنّم . ( 4 ) يعنى شما و آنچه مىپرستيد هيزم و سوخت دوزخيد . و مرحوم طبرسى در مجمع البيان در تفسير آيه واللّه خلقكم و ما تعملون مىفرمايد : « فكيف تدّعون عبادته و تعبدون معمولكم . » يعنى : « پس چگونه مدّعى عبادت خداوند هستيد در حالى كه آنچه را خود ساخته ايد مىپرستيد . » ( 5 )
و عبارت تفسير صافى چنين است : « اتعبدون ما تنحتون : ما تنحتونه من الأصنام ،
هامش
1 - سوره سبأ ، آيه 12 .
2 - سوره فصّلت ، آيه 40 .
3 - سوره توبه ، آيه 60 .
4 - سوره انبياء ، آيه 98 .
5 - مجمع البيان 8 / 450 .