ذكر دانش خرگوش و بيان فضيلت و منافع دانش
( ( 1028 ) ) گوش خر به فروش ديگر گوش خر
كاين سخن را در نيابد گوش خر
( ( 1029 ) ) رو تو روبه بازى خرگوش بين
مكر و شير اندازى خرگوش بين
( ( 1030 ) ) خاتم ملك سليمان است علم
جمله عالم صورت و جان است علم
( ( 1031 ) ) آدمى را زين هنر بىچاره گشت
خلق درياها و خلق كوه و دشت
( ( 1032 ) ) زو پلنگ و شير ترسان همچو موش
زو شده پنهان به دشت و كُه وحوش
( ( 1033 ) ) زو پرى و ديو ساحلها گرفت
هر يكى در جاى پنهان جا گرفت
( ( 1034 ) ) آدمى را دشمن پنهان بسى است
آدمى با حذر عاقل كسى است
( ( 1035 ) ) خلق پنهان زشتشان و خوبشان
مىزند بر دل به هر دم كوبشان
( ( 1036 ) ) بهر غسل ار در روى در جويبار
بر تو آسيبى زند در آب خار
( ( 1037 ) ) گر چه پنهان خار در آبست پست
چون كه در تو مىخلد دانى كه هست
( ( 1038 ) ) خار خار حيله ها و وسوسه
از هزاران كس بود نى يك كسه
( ( 1039 ) ) باش تا حسهاى تو مبدل شود
تا ببينيشان و مشكل حل شود
( ( 1040 ) ) تا سخنهاى كيان رد كرده اى
تا كيان را سرور خود كرده اى
ارزيابى دانش
بهترين تشبيهى را كه جلال الدين در بارهء دانش بيان نموده است ، همان است كه در مصرع ذيل ديده مىشود :
« جمله عالم به صورت و جان است علم » .
اگر تمام فنونها و حقايق جهان هستى را به منزلهء كالبد قرار بدهيم ، دانش روح اين جهان است .
آيات و روايات منابع اسلامى ارزشى كه براى علم مقرر فرموده است در هيچ يك از مكاتب ديده نمىشود ، تا آن جا كه با اين كه بزرگترين هدف دين اسلام عبارت است