قرار دادهاند ، و اين نوع رفتار با كودكان از بدترين شكل و يا روشهاى تربيتى مىباشد ولى اگر بعد از آگاه ساختن و روشن كردن او ، با هر وسيلهاى كه ممكن باشد خواستههايش را عملى نكنند ، شيوهء بسيار مؤثرى را انتخاب كردهاند ، چون نفس انسان فقط در وضعيت خواستن است ، ولى عقل و خرد تمام خواستهها را با ملاك قرار دادن مصلحت از فيلتر حق عبور مىدهد و سپس بر مىگزيند ، و با اين شيوه نفس معتدل مىشود اگر چنين روشى رعايت شده باشد .
گاهى خواستهها به سوى حرام و گناه و ارضاى غرائز و مكروهات ، و گاهى به سمت حلال و مباح مىباشد در هر دو صورت ، نفس آزادى خودش را به كار مىگيرد ، ولى چنين آزادى آيا به مصلحت انسان مىباشد ؟
حضرت على عليه السلام مىفرمايد :
وَ لا تُرَخِّصُوا لِأَنفُسِكُمْ . . . « 1 »
به نفسهايتان آزادى ندهيد ، چون همين برخورد و يا سازشكارى با نفس شما را در مسيرهاى تنگ و تاريك قرار مىدهد .
پس مخالفت با نفس اولين قدم در جهت نيل به رشد و كمال است در همين مورد به ماه رمضان بنگريم چقدر با قوانين و دستورات الهى ، نفس را تحت فشار قرار مىدهد ، چون با تحريم خوردنيها و آشاميدنيها در روز ، مهار كردنش را بر انسانها راحت مىسازد ، زيرا خيلى سخت است كه كسى بتواند در حلال و مباح ، با نفس مخالفت نمايد ، ولى حالا كه روزه گرفتن واجب شده و استفاده از خوردنىها و آشاميدنىها در هنگام روز حرام گرديده فرصت بسيار خوبيست بر آنهائى كه در اثر فشارهاى نفس ، خيلى ضعيف و ناتوان گشته ، تا جائى كه نمىتوانند كوچكترين قدمى در مخالفت با نفس بردارند و آنچنان ناتوان شدهاند كه به صورت اسير دست و پا بسته آنها را به هر سمت و سو مىكشد .
بنابراين ، روزه گرفتن ضمن اينكه يك عمل عبادى و معنويست ، حركت بسيار
هامش
( 1 ) . نهجالبلاغه ، 87 .