طبرى نيز گفته : - اگر اين آيه در بارهء مشركين عرب باشد - ارتباطى با آيات گذشته كه در مقام نكوهش اهل كتاب بود پيدا نمىكند و اگر منظور نصارى و بيت - المقدس باشد ارتباط كاملًا ثابت است .
و پاسخ او اين است كه در آيهء گذشته
« كَذلِكَ قالَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ »
سخن از غير اهل كتاب نيز بميان آمده - و اختصاصى به آنان ندارد - .
و همين احتمال سوّم - مطابق روايتى كه ذكر شد - نزديكتر است زيرا كه بطور كلّى آيات در مقام نكوهش است گاهى توبيخ متوجه يهود و گاهى متوجه نصارى و گاهى متوجّه بندگان بتها و مشركين .
تفسير
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَساجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ . . .
- و چه كسى ستمكارتر است از كسى كه باز ميدارد مساجد خدا را كه در آن نام خدا يادآورى شود يعنى جلوگيرى مىكند كه در مساجد خدا نام خدا ذكر شود و نميگذارد در آنها نماز جماعت بپاى شود و پرستش خدا صورت گيرد .
و در صورتى كه منظور از
« مَساجِدَ اللَّهِ »
خصوص بيت المقدس و يا كعبه باشد علّت جمعآوردن آن يكى از دو وجه است :
1 - منظور از مساجد مواضع سجود باشد و از اينرو در مسجد بزرگ نسبت بهر موضعى عنوان مسجد گفته مىشود و به تمام آن نيز اطلاق ميگردد .
2 - داخل مىشود در اين لفظ
« مَساجِدَ اللَّهِ »
مساجدى كه مسلمانها براى نماز تأسيس نمودند .
از زيد بن على از پدرانش از على عليه السلام روايت شده كه منظور از
« مَساجِدَ اللَّهِ »
تمام روى زمين است زيرا كه پيامبر خدا فرمود :
تمام زمين براى من مسجد و خاك آن طهور قرار داده شد .
و سعى فى خرابها . . . - و در خراب كردن آنها - مساجد - كوشش نمايد .
و منظور از تخريب بيرون كردن مؤمنين است از آنها هنگام هجرت .