أَنْ يَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّهِ شاهِدِينَ عَلى أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ »
« 1 » كه منظور مسجد الحرام است و آيهء :
« فَلا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرامَ بَعْدَ عامِهِمْ »
« 2 » مىباشد - و حاجتى بآيهء محلّ بحث ما نيست - .
زجاج ميگويد : خداوند در اين آيه اعلام فرموده كه مسلمين بر تمام مخالفين پيروز خواهند شد به نحوى كه جز با بيم و هراس نميتوانند وارد مساجد آنها شوند مانند آيهء شريفهء :
« لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ »
« 3 » پس گويا چنين گفته شده آن گروه نميتوانند وارد مساجد مسلمين شوند جز با بيم و هراس زيرا كه خداوند دين را عزيز و مسلمين را پيروز گردانيده .
لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ . . .
- براى آنها در دنيا خوارى و رسوايى است .
در آن چهار وجه است :
1 - قتاده ميگويد : منظور از خوارى در دنيا - پرداختن ماليات با خوارى و كوچكى است .
2 - زجاج ميگويد : در مورد كافر حربى منظور كشتن و اسير كردن اطفال و زنها و در مورد كافر ذمّى پرداختن ماليات است .
3 - سدى ميگويد : منظور اين است : كه هنگام قيام مهدى و فتح قسطنطنيّه آنها بدست او كشته ميشوند .
4 - ابو على ميگويد : منظور دور كردن آنان است از مساجد مسلمين .
وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيمٌ . . .
- و براى آنان در روز قيامت كيفر بزرگى است .
هامش
( 1 ) سورهء 9 آيه 17 مشركين در حالى كه نسبت بخودشان شهادت بكفر ميدهند حق آباد كردن مساجد خدا را ندارند .
( 2 ) سورهء 9 آيه 28 پس نزديك شوند بر مسجد الحرام بعد از اين سال .
( 3 ) سورهء 9 آيه 33 تا او را بر همه اديان پيروز گرداند و اگر چه مشركين ناراحت شوند .