1 - وقتى اعراض كرد و پشت نموده ( حسن ) . 2 - هنگامى كه « عهدهدار حكومت و مقامى شد جور و ستم مىكند » ( ضحاك ) 3 - وقتى كه برگشت از آنچه اظهار ميكرد . . . - ( ابن جريح ) . سَعى فِي الْأَرْضِ . . . - شتاب كند در رفتن از پيش تو و بقول بعضى عمل و فعاليت كند در زمين . لِيُفْسِدَ فِيها - تا قطع رحم كند و خون بريزد ( ابن جريح ) و يا فسادش آشكارا كند و گناه گناه ( بقول بعضى ديگر ) . وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ . . . - تا اينكه كشتها و فرزندان را از بين ببرد و زهرى ميگويد مراد از « حرث » زنان و از « نسل » فرزندان مىباشد چه در جاى ديگر ميفرمايد « نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ » . از امام صادق عليه السلام نقل شده كه فرمود مراد از « حرث » در اينجا « دين » است و منظور از « نسل » مردماند . وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الْفَسادَ . . . - خدا فساد كنندگان و يا خود عمل فساد را دوست نميدارد از اين آيه ضمناً باطل بودن قول « جبر » استفاده مىشود زيرا خداوند ميفرمايد كه فساد را دوست نميدارد و اگر خود او فاعل زشتىها و فساد باشد بايد اراده به آنها داشته باشد و اراده همان شوق و محبت است در حالى كه خدا محبت بفساد ندارد .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲ — صفحه 266
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۲۶۶
وَ إِذا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَ لَبِئْسَ الْمِهادُ ( 206 )
وقتى به او گفته مىشود از خدا بترس غرور بزرگى او را بگناه واميدارد براى او جهنم كافى است كه چه بد جايگاهى است
اتق - پرهيز از اتقاء كه درخواست سلاست به چيزى است كه مانع ترس باشد و « اتقاء » از خدا پرهيز از عذاب اوست .
اخذته - مانع مىشود او را ضد عطا كردن .