* سپس ، به سوى ساوه در سمت شمال ، از همدان و ساوه مىگذرد .
* سپس ، از اين كوه كوهى خارج مىشود كه از ميان دينور و همدان به سوى جنوب مىگذرد ؛ اين كوه به گرد همدان تير مىگردد و آن گردنهء همدان 209 است .
* سپس ، از كوه سن سميره كوهى به سوى حلوان خارج مىشود تا آنكه به حلوان رسيده و دو شعبه ( دو رشته ) مىشود ؛ يكى از آنها از شرق حلوان عبور مىكند و از ميان ماسبذان و صميره گذشته و امتداد مىيابد . در اين مكان نيز دو شعبه شده و يكى از آن دو تا نزديك واسط امتداد مىيابد و آن جا به نام كوه ماسبذان ناميده مىشود ، سپس مىپيچد از ميان شوش و ايذج عبور مىكند ، سپس از سرزمين سابور و نوبندجان مىگذرد و حتى از ميان شيراز و [ شهر ] بيضاء عبور مىكند .
* سپس ، از آن كوه ميان ارّجان و نوبندجان كوهى به سوى جنوب جدا مىشود و مىپيچد و از ميان نوبندگان و سابور و ميان كوار و شيراز مىگذرد ، و بعد به سوى شعبهء ديگر آن كوهى كه در ماسبذان و صميره به سوى جنوب بود عبور مىكند ، و سپس ميان اصفهان و أروح كوهى مىگذرد كه با شعبهء ديگر آن كوه ، بعد از آنكه از بيضاء گذشت ، يكى مىشود ؛ سپس به سوى رشتهاى كه در حلوان به سوى شمال جدا شده بود مىرسد ، سپس از شمال شهر زور عبور كرده ، بعد از ميان اروميه و سنّ و خلاط ( اخلاط ) و از كنار فيسابور ( فيشابور ) مىگذرد تا به ارزن مىرسد ، سپس در آن محل دو شعبه ( رشته ) مىشود و يكى از آن دو شعبه به سمت چپ مىرود تا به جزيرهء ابن عمر مىرسد و آنجا به نام كوه جودى ناميده مىشود ، و رشتهء سمت راست ادامه مىيابد تا به قاليقلا مىرسد و از شرق قاليقلا مىگذرد ؛ از جنوب قاليقلا كوهى به سوى غرب خارج مىگردد تا به شمشاط در سمت شمال آن مىرسد ؛ و از آن كوه اوّل و از ميان آن ، كوهى خارج مىشود كه از ميان خلاط و سلماس مىگذرد ؛ و از كوه قاليقلا كوهى به موازات آن به سوى شمشاط جدا مىشود .
* كوهى از دل درياى نزديك باب الابواب خارج مىشود و به سوى باب اللّان امتداد مىيابد ، و آن كوهى است از ناحيهء جنوب كه از سرزمين خزر و از سرزمين صاحب سرير عبور مىكند و در باب الابواب كوه قبق ( قفقاز ) ناميده مىشود ، و در آن كوه دروازههايى است ؛ اين كوه از باب اللّان به سوى قاليقلا و ناحيهء شمال قاليقلا امتداد مىيابد و آن جا به نام كوههاى لازقه
عجائب الأقاليم السبعة إلى نهاية العمارة ( فارسى ) — صفحة 177
مساهمون: سهراب
ص١٧٧