ايوان شمالى
اين ايوان در سمت غرب نماى شمالى ديوار صحن كه مشرف بر صحن مطهر است ، قرار دارد . برخى از نويسندگان معتقدند اين ايوان ، بخشى از رواق عمران بن شاهين بوده است ؛ همانگونه كه از بعضى كتابهايى كه ضريح نوشته شدهاند ، اينگونه برمىآيد ؛ از جمله شيخ على الشرقى ، در كتاب « الاحلام » ، مىگويد :
اين ايوان ، قسمتى از رواق عمران بن شاهين است . روى آن ، نوشتهاى با كاشى وجود دارد كه به اين فرموده خداوند عزوجل اشاره دارد :
إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ
؛ « تنها كسانى حق دارند مساجد خدا را تعمير كنند . . . » « 1 »
برخى از دانشمندان با اين تصور كه قسمتى از مسجد عمران بن شاهين است ، به دليل آيهاى كه روى آن نوشته شده است ، از نشستن در آن يا عبور از آن ، از ارتكاب گناه خوددارى مىكردند . « الكوفى » در اينباره مىگويد :
نزد مردم نجف اينگونه مشهور است كه مسجد كنار درِ طوسى ، مسجد عمران بن شاهين است . آنان معتقدند اين مسجد ، همان رواقى است كه عمران بن شاهين ساخته است . برخى از آنان گمان مىكنند كه قسمتى از اين مسجد ، وارد صحن مطهر شده است . « 2 »
اين ايوان ، همانند ساير ايوانهاى بزرگ ، از يك طبقه تشكيل شده است كه از سمت بالا و جهتهاى شرق و غربش ، درون قابى قرار گرفته است كه بين آن ، دو نوار ، بهوسيله نوارى از نقاشىهاى گياهى كه در اوج زيبايى و ظرافت قرار دارد ، فاصله افتاده است . صحن مطهر با ايوانهايش ، اوج خلاقيت هنرى را بين تمامى بناهاى معروف اسلامى تشكيل مىدهد .
از گذشته تاكنون ، همچنان تعجب زائران مسلمان و غيرمسلمان را برانگيخته
هامش
( 1 ) . توبه : 18 .
( 2 ) . ر . ك : الاحلام ، شيخ محمد علي الشرقي ، ص 182 .