كاشىهاى آبىرنگ ، نگاشته شدهاند . همين سبك ، در دو ايوان شمالى و جنوبى نيز بهكار گرفته شده است . شيخ جعفر محبوبه ، مىگويد :
درگذشته ، حجرههاى طبقه بالا ، محل سكونت طلاب علوم دينى بوده است . هنوز هم برخى از حجرهها ، به بعضى از دانشمندان نسبت داده مىشود ؛ مانند حجره مقدس اردبيلى كه اولين حجره ساباط ( راهروى ) مقابل قبله مىباشد . « 1 »
اما حجرههاى طبقه اول ، افزونبر كاربردهاى گوناگون آن ، در راهروهاى خود ، قبرهاى هزاران نفر از دانشمندان و شخصيتهاى برجسته را در خود جاى داده است . هنوز هم عكسهاى برخى از شخصيتهاى مشهور ، زينتبخش ديوارهاى بعضى از آن حجرههاست .
بيشتر منابع پيشين نقل كردهاند كه طول حصار در بيشتر قسمتهايش به 17 متر مىرسد و بناهاى آن از سمتى كه بر صحن مطهر اشراف دارند ، از دو طبقه تشكيل مىشوند . طبقه اول آن ، شامل يك رديف ايوان گنبدى شكل است كه با طاقهاى نوكتيز از سمت بالا ساخته شدهاند و در هر يك از سمتهاى شمال و جنوب ، تعداد آنها به 13 ايوان مىرسد . خانم دكتر سعاد ماهر ، مىگويد :
در هر كدام از جهتهاى شمالى و جنوبى آن چهارده ايوان وجود دارد . وسعت ايوانهاى نوساز به چهار متر و ايوانهاى ساخت قديم ، 370 سانتيمتر است . عمق هر ايوان ، 220 سانتيمتر است و ديوار بين آنها ، 130 سانتيمتر عرض دارد . اما طبقه دوم ، از يك رواق تشكيل شده است كه به وسيله طاقهاى نوكتيز فارسى طاق زده شده است و نزديك مجموعهاى از حجرههاى گنبدى شكل است . در هريك از جهتهاى شمالى و جنوبى ، تعداد آن به نوزده حجره مىرسد . تعداد حجرههاى آن ، در هريك از جهتهاى شرقى و غربى ، به بيست حجره مىرسد . به اين
هامش
( 1 ) . ر . ك : ماضي النجف و حاضرها ، ج 2 ، ص 279 .