همچنينكه از كتاب « الاحلام » تأليف شيخ على الشرقى ، كتاب « تاريخ النجف حتى نهاية العصر العباسي » ، اثر محمد جواد فخرالدين و كتاب « المفصّل فى تاريخ النجف الاشرف » ، اثر دكتر حسن الحكيم كه براساس معلومات بنده ، آخرين كتابى است كه به توصيف بناى فعلى ، پرداخته است ، استفاده كردهام .
هنوز يادها آكنده از تصاوير ضريح و ديگر اشياى مربوط به آن است . اما بسيارى از آنها طى چهار دهه گذشته ، تغيير يافته است . بنابراين مىتوان بحث درباره اين موضوع را از طريق تصويربردارى از هداياى موجود در گنجينههاى واقع در رواقهاى ضريح مطهر ، گسترش داد .
چنين عملى حتماً نيازمند به همكارى هيئت ناظر بر خدمات ضريح مقدس و دستگاههاى مشورتى متخصص در زمينه آثار تاريخى است . به تازگى باخبر شدم كه شوراى خادمان ضريح مطهر ، در زمينه شمارش و ثبت اشياى قديمى موجود در آن ، مصمم شده است .
براساس نظر خانم دكتر سعاد ماهر ، حصار آرامگاه مقدس اميرمؤمنان ( ع ) ، كه شامل رواقها و ايوانهاى متعددى مىباشد و بر صحن مطهر اشراف دارند ، به دو بناى مختلف برمىگردد ؛ هرچند از لحاظ دوره و سبك ، مشابه يكديگر است . او احتمال داد كه بناهاى قديمى و حصار مذكور ، به دستور شاهعباس اول ، بنا شده باشد . اما بناى جديدتر كه به آن حصار ، شكل كلى داده است ، به دوره شاه صفى برمىگردد . البته مانعى وجود ندارد كه فرزند او ، شاه عباس دوم ، طرح پدرش را بعد از وفات او تكميل نموده باشد ؛ چراكه او نيز همانند پدرش با همان سبك و نقشه جلو رفته است .
قبر الإمام علي ( ع ) وضريحه ( تاريخچه آستان مطهر امام على ( ع ) ) ( فارسى ) — صفحة 357
مساهمون: صلاح مهدى الفرطوسي
ص٣٥٧