بنابراين بايد گنبد و ايوان ضريح مطهر ، در سال 1155 ه . ق / 1742 م ، تذهيب شده باشند ؛ چراكه درباره تاريخ آنها گفته شده است : « آنست ناراً من جانب طور » ؛ « 1 » « از جانب طور ، آتشى ديدم » ، اما آن دو مناره ، در سال 1156 ه . ق / 1743 م ، تذهيب شدهاند ؛ چراكه درباره تاريخ آنها گفته شده است : « 2 »
فقام مؤذن التاريخ فيها * يردد أربعاً [ الله اكبر ] 2
مؤذن تاريخ در آنها ايستاد و چهار بار الله اكبر را تكرار كرد .
گويا به علت آشفتگى روابط تركيه و ايران در آن دوران ، بىثباتى و فقدان امنيت ، پيرامون نجف ، حصار جديدى ساخته شد ؛ چنانكه شيخ محمد حسين مىگويد : « پشت آن ، خندق بزرگى حفر كرد كه از طرف خشكى ، با گچ و آجر ، بنا شده بود » . « 3 » اما او بناى اين حصار را به كسى نسبت نداده است .
به دليل درگيرى ايران و عثمانى بر سر عراق و سنگينتر بودن كفه ترازو ، به نفع مذهب شيعه در آنجا ، رقابت دو طرف درگير ، بر سر زيارت ضريح مطهر امام على ( ع ) و بازسازى آن و نيز اهتمام به نجف ، افزايش پيدا كرد .
هامش
( 1 ) . در اينجا منظور از ذكر اين عبارت ، اشاره به ماده تاريخ است . ماده تاريخ به يك بيت شعر يا يك مصرع شعر يا عبارتى گفته مىشود كه اگر برابرهاى عددى حرفهاى آنها را به حساب ابجد با هم جمع كنيم ، نشان دهنده تاريخ رويداد يك حادثه يا زمان ساختن يك بنا مى باشد . معادل حروف ابجد عربى ، اعدادى است كه مقابل هر عدد آمده است كه به شكل زير مى باشد : « الف 1 ، ب 2 ، ج 3 ، د 4 ، ه 5 ، و 6 ، ز 7 ، ح 8 ، ط 9 ، ى 10 ، ك 20 ، ل 30 ، م 40 ، ن 50 ، س 60 ، ع 70 ، ف 80 ، ص 90 ، ق 100 ، ر 200 ، ش 300 ، ت 400 ، ث 500 ، خ 600 ، ذ 700 ، ض 800 ، ظ 900 ، غ 1000 » .
براى محاسبه ماده تاريخ يك كلمه ، بايد اين گونه عمل نمود : 1 . حروف آن كلمه را از هم تفكيك كرد ؛ 2 . عددى را كه مقابل هر حرف قرار دارد ، يادداشت نمود ؛ 3 . اعداد ابجد را با هم جمع كرد .
بدين ترتيب خواننده محترم ، پس از محاسبه و جمع بستن اعداد مربوط به دو مثال بالا ، به همان تاريخى دست پيدا مىكند كه به آن اشاره شده است . ( مترجم ) .
( 2 ) . در اين شاهد شعرى نيز از ماده تاريخ براى اشاره به تاريخ تذهيب اين بنا استفاده شده است . ( مترجم )
( 3 ) . ر . ك : تاريخ النجف الاشرف ، ج 2 ، ص 228 .