روز بر شب عاشق است : همچنين روز حقيقى و معنوى ، چون اسماء الله بر اعيان ثابتات و وجود بر ماهيّات ، و بالعكس در هر دو مقام .
سايهء معشوق بر عاشق اگر افتد چه باك
ما به او محتاج بوديم او به ما مشتاق بود
و همچنين روز و شب ارواح و اجساد و صور و مواد .
( ( 2677 ) ) نيستشان از جستجو يك لحظه ايست * از پى همشان يكى دم ايست نيست
ن 1173 9 - ك 392 2
از جستجو : اين جستجو صحيح است نى گفتگو .
( ( 2678 ) ) اين گرفته پاى آن ، آن گوش اين * اين بر آن مدهوش و آن مدهوش اين
ن 1173 10 - ك 392 2 اين گرفته : اشارت است به آن كه حركات و تنزّلات و ترقّيات دورى است . چنان كه در اصل ليلة القدر سلسلهء نزوليه و يوم القيامة سلسلهء عروجيّه * ( « يُكَوِّرُ اَللَّيْلَ عَلَى اَلنَّهارِ وَيُكَوِّرُ اَلنَّهارَ عَلَى اَللَّيْلِ » 39 : 5 ( 1 ) .
( ( 2683 ) ) آن يكيى نه كه عقلش فهم كرد * فهم اين موقوف شد بر مرگ مرد
ن 1173 15 - ك 392 5
آن يكيى نه : و منظور فى الجمله براى اين آن است كه ميان محب و محبوب سنخيتى بالفطرة الاولى هست ، كه موجب محبّت است . و بعد از آن كه بالفطرة الثانية محب يكدل و يك قبله و يك رو شد با محبوب ، و متخلَّق و متحقق شد به خلق او و تحقق او ، دويى نماند در نظر شهود . اين است كه :
متحد جانهاى شيران خداست
( ( 2686 ) ) گفت كاى يار عزيز مهر كار * من ندارم بىرخت يك دم قرار
ن 1173 19 - ك 392 8
كار : به كاف فارسى ، از حروف دالَّهء بر دارايى است ، چون خدمتكار و پرهيزكار .
( ( 2687 ) ) روز نور و مكسب و تابم تويى * شب قرار و سلوت و خوابم تويى
ن 1173 20 - ك 392 8
تابم : به تاء مثناة فوق ، تواناييم .
هامش
( 1 ) قرآن كريم ، سورهء زمر ، آيهء 5 . .