باشند برحسب اين پيشينه در ديوان مرتب مىشوند و اگر داراى چنين پيشينهاى نباشند بر حسب نزديكى به كسىكه عهدهدار زمامدارى ايشان است مرتب مىشوند و اگر از اين لحاظ نيز برابر باشند ، بسته به اينكه زودتر به فرمانبرى او شتافتهاند مرتب خواهند شد .
اما ترتيب خاص همان ترتيب يكايك افراد نسبت به همديگر است كه بسته به پيشينهء مسلمانى هركدام انجام مىيابد . اگر افرادى در پيشينهء مسلمانى با يكديگر برابر باشند بر حسب ديندارى مرتب خواهند شد . اگر در ديندارى به هم نزديك باشند به ملاك سن مرتب خواهند شد . اگر از نظر سنى به هم نزديك باشند بر پايهء ميزان شجاعت خود ترتيب خواهند يافت و اگر در اين هم به يكديگر نزديك باشند آنكه عهدهدار فرمانروايى ايشان است اختيار خواهد داشت آنها را به كمك قرعه يا براساس رأى و اجتهاد خود مرتب كند .
فصل [ : اندازهء مقررى ]
اندازهء مقررى بسته به بسندهكنندگى تعيين مىشود تا شخص از جستوجوى درآمد ، يعنى كارى كه او را از پاسدارى از قلمرو مسلمانان بازمىدارد بىنياز باشد .
اين بسندهكنندگى خود به سه چيز وابسته است :
نخست : شمار زنان ، كودكان و بردگانى كه نانخور شخص هستند ؛
دوم : شمار اسبان و مركبهايى كه شخص در اختيار دارد ؛
سوم : جايى كه شخص در آن سكونت دارد و گرانى و ارزانى آنجا .
بدينسان ، مقدار بسندهكنندهء هرشخص شامل خورد و خوراك و پوشاك وى براى يك سال تعيين مىشود و همين مقدار مقررى او را تشكيل خواهد داد . پس از آن هرسال وضع او وارسى مىشود و اگر نيازهاى مستمر و جدى او از اين مقدار فزونى يابد بر مقررى او افزوده شود و اگر كاهش پيدا كند از مقررى كاسته شود .
فقيهان در اين اختلاف ورزيدهاند كه چنانچه مقدار بسندهكنندهء شخص تعيين گردد آيا جايز است بر اين مقدار افزوده شود يا نه : شافعى از افزونتر دادن بر اين مقدار بسندهكننده منع كرده است . هرچند دارايى بيت المال بسيار باشد ؛ چرا كه اموال بيت المال تنها در حقوق لازم به مصرف مىرسد . اما ابو حنيفه افزودن بر مقدار بسندهكننده را مشروط به آنكه دارايى بيت المال جوابگوى اين افزايش باشد جايز دانسته است .
زمان دادن مقررى نيز معلوم است ، بهگونهاى كه لشكريان پس از استحقاق مىتوانند اين