فصل [ 3 ] : استعاره
قرآن در چندين جاى ، پسنديدهترين و اثرگذارترين استعارهها را به كار گرفته است . از آن جمله است اينكه فرمود : وَ اشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْباً « 4 » . از آنجا كه موى سفيد در نقطهاى از سر آغاز مىشود و بهسان آتش كه از يك جاى چيزى شعله برمىافروزد و به تدريج آن را به سوى كاسته شدن و سوختن مىبرد ، آهستهآهسته همهء سر را فرامىگيرد و آن را سرانجام به حالتى جز آنچه پيشتر داشته است درمىآورد ، خداوند در اين آيه فراگير شدن موى سفيد را به شعله برافروختن استعاره مىآورد . از اين قبيل است آيهء : وَ آيَةٌ لَهُمُ اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهارَ « 5 » . از آنجا كه انسلاخ يك چيز از چيزى ديگر ، تراشيده شدن و جدا شدن تدريجى و جزءبهجزء چيزى از چيز ديگر ، بهسان كنده شدن پوست از گوشت و از اين قبيل است ، خداوند جدا شدن تدريجى و جزءبه جزء شب از روز را انسلاخ خواند . از اين جمله است اين سخن خداوند كه فرمود : فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذابٍ « 6 » و از آن روى كه زدن با تازيانه نوعى شكنجه است براى كيفر واژه « سوط » ( تازيانه ) را استعاره آورد . از همين قبيل است آيههاى : وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ « 7 » ، عَذابُ يَوْمٍ