مجاهد دربارهء آيهء لِمَنْ كانَ لَهُ قَلْبٌ « 1 » گفته : مقصود عقل است . ضحاك درباره آيهء لِيُنْذِرَ مَنْ كانَ حَيًّا « 2 » گفته : مقصود كسى است كه عاقل باشد . حسن بصرى گفته است : عقل است كه به بهشت راه مىنمايد و از دوزخ حفظ مىكند . مگر نشنيدهاى سخن خداوند را كه از زبان دوزخيان فرموده است : لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا فِي أَصْحابِ السَّعِيرِ « 3 » .
فصل [ 2 ] : ادب
على بن ابى طالب عليه السّلام دربارهء آيهء : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً « 4 » فرموده است : يعنى آنان را به درستى ادب آموزيد . از شعبى دربارهء تفاوت ميان عالم و اديب پرسيدند . گفت : عالم كسى است كه قصد مهارتى يگانه از علوم مىكند و آن را يكسره فرامىگيرد . امّا اديب كسى است كه از هر دانش بهترين آن را مىگيرد . از ابن عباس پرسيدند : چه مىنويسى ؟ گفت : بهترين چيزى كه مىشنوم . سپس اين آيه را تلاوت كرد : وَ اتَّبِعُوا أَحْسَنَ ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ . « 5 » منذر بن جارود به پسرش حكيم گفت : پسرم ، شبهاى خود را به تأمل در ادب زنده بدار ؛ چرا كه دل در روز پرواز مىكند و در شب آرام مىگيرد و در اين هنگام است كه هرچه به آن دهى آن را مىپذيرد . سپس اين آيه را خواند : إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا . « 6 »
فصل [ 3 ] : حكمت و اندرز نيكو
خداوند فرموده است : يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً . « 7 »