الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — صفحه 544
شده است - مأخوذ از اين گفته عرب كه گويند : « انزفوا » ، در موردى كه شرابشان تمام شود و يا عقلشان برود . اصل اين نيز مأخوذ است از گفتهء عرب : « انزفوا » يعنى آب چاهشان به آخر رسيد . « انزفت الشىء » از « نزفت » قويتر است . « نزف الرجل فى الخصومة » بدان معناست كه در مقام مجادله درماند و دلايل او به جايى راه نبرد . « 148 » در آيهء موضوع بحث دلالت « ينزفون » بر بردن و به آخر رساندن عقل ، با عطف آن بر عبارت « لا فيها غول » كه در بر دارندهء دلالت بر از ميان بردن و كشتن عقل و هشيارى است ، تقويت مىشود . ] 141 - غرام : نافع درباره اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « كان غراما » . ابن عباس گفت : « ملازما شديدا كلزوم الغريم الغريم » ( سخت پيوسته و همراه ، چنان كه طلبكارى با بدهكار همراه است ) ؛ و آنگاه به شعر بشر بن ابى خازم استشهاد كرد : و يوم النّسار و يوم الجفا * ر كانا عذابا و كانا غراما يعنى : و در نبرد نسار و در نبرد جفار ، آن دو عذاب ، و همراه و ملازم يكديگر بودند . اين كلمه در آيهء فرقان / 65 ، در دعاى بندگان خداوند رحمان ، آمده است : « وَ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذابَ جَهَنَّمَ إِنَّ عَذابَها كانَ غَراماً » . يعنى : و آنانند كه به دعا گويند پروردگارا عذاب دوزخ را از ما بگردان كه عذابى است ملازم دائم . اين صيغه تنها يك بار در قرآن آمده ، امّا از همين ماده است : - اسم فاعل در آيهء توبه / 60 : « وَ فِي الرِّقابِ وَ الْغارِمِينَ وَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ » « در مورد بردگان و بدهكاران و در راه خدا » ؛ - اسم مفعول از باب مزيد چهار حرفى در آيهء واقعه / 66 : « إِنَّا لَمُغْرَمُونَ * بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ » « ما ثروت بر باد دادگانيم ، بلكه محروم و بىنصيب ماندگانيم » . - مصدر ميمى در آيات : ( 148 ) ر ك : المفردات .