140 - ينزفون :
نافع بن ازرق از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « وَ لا هُمْ عَنْها يُنْزَفُونَ » . ابن عباس گفت : « لا يسكرون » ( مست نمىشوند ) . چون نافع بن ازرق پرسيد : آيا عرب با اين مفهوم آشناست ، گفت : آرى ، آيا نشنيدهاى شعر عبد الله بن رواحه را كه مىگويد :
يعنى : آنان از آن مست نمىشوند ، بلكه اندوه و جوشش غم از آنان دور مىشود . [ اين كلمه در آيهء صافات / 47 ، درباره شراب بهشتى ، آمده است : « يُطافُ عَلَيْهِمْ بِكَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ * بَيْضاءَ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ * لا فِيها غَوْلٌ وَ لا هُمْ عَنْها يُنْزَفُونَ » . يعنى : جامى از شرابى جارى و زلال در ميانشان گردانده شود ، سفيد است و لذّتى براى نوشندگان . نه عقل را تباه سازد و نه آنان از آن مست شوند . همچنين است آيهء واقعه / 19 در سياقى همانند سياق آيه قبل : « يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ * بِأَكْوابٍ وَ أَبارِيقَ وَ كَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ * لا يُصَدَّعُونَ عَنْها وَ لا يُنْزِفُونَ » « پسرانى همواره جوان گرد آنان مىچرخند با قدحها و ابريقها و جامهايى از شراب جارى و زلال كه نه از آن به سردرد گرفتار و نه مست شوند » . كلمهء « ينزفون » - بنابر قرائت مشهور - در آيهء نخست مبنى بر مجهول و در آيهء دوم مبنى بر معلوم است ، هر چند آيهء دوم به صورت مبنى بر مجهول « ينزفون » نيز قرائت شده است . تفسير اين كلمه به سكر و مستى يك تقريب است و در كنار آن از ويژگى دلالت بر « نزف » ( بيرون آمدن عقل و به آخر رسيدن آن ) در اين كلمه غافل نمىمانيم . اين دلالت نقل يافته است از « نزف » ( جارى شدن و بيرون آمدن ) آب ، خون و اشك . اين نكتهاى است كه راغب نيز آن را مورد توجه قرار داده ، گويد : گفته مىشود : « سكران نزيف » يعنى كسى كه در نتيجهء مستى فهم و انديشهاش رفته است ؛ خداوند - تعالى - مىفرمايد : « و لا ينزفون » - اين كلمه « ينزفون » نيز قرائت