آيهء دوم نازل گرديده باشد .
زمخشرى در تفسير كشّاف در ابتداى سوره توبه گويد : اگر بپرسى چرا همانند سورههاى ديگر اين سوره به آيه « بسم اللّه الرحمن الرحيم » آغاز نگشته ؟ ! .
گويم : سبب آن را ابن عباس از عثمان پرسيد ، او پاسخ داد :
شيوه پيامبر خدا چنان بود كه هرگاه سوره يا آيهاى بر او فرودمىآمد ، به نويسندگان وحى مىفرمود : آن را در محلّى كه فلان چيز و آن چيز ديگر ذكر مىشود جاى دهيد و تا آن جناب جان در بدن داشت براى ما بيان نفرمود آن را در كجا قرارش بدهيم . « 1 » در مجمع البيان ، و اتقان نيز اين روايت آورده شده است .
اين روايت بالا آشكارا دلالت دارد كه :
1 ) تركيببندى سورهها از آيات به فرمان پيغمبر صورت پذيرفته .
2 ) با سوره برائت آيه بسم اللّه نازل نگشته بود و گرنه آن را در آغاز آن سوره قرار مىداد .
3 ) يكصد و سيزده بار ، در آغاز هر سورهاى كه بر پيغمبر فرودآمده بسم اللّه . . . هم نازل گرديده است .
مرحوم طبرسى در مجمع البيان ، و ديگران در تفاسير و كتابهاى حديث و سيره روايت كردهاند از بريده ، كه گفت : پيغمبر خدا - صلّى اللّه عليه و آله - فرمود :
هامش
( 1 ) كشّاف 2 : 171 ؛ مجمع البيان 5 : 2 .