لباسهاى آنها را هم شكل و همسان مىسازد ، اسلام مىخواهد تا همگان همين جملات « لبّيك اللّهمّ لبّيك ، لبّيك لا شريك لك لبّيك . . . » را بر زبان جارى سازند و جهت حركت همه به يك سو باشد .
اين مثال زنده و عينى انسان را به امكان تشكيل تمدّنى كه تمام مردم را در زير يك پرچم جمع كند و در آن خبرى از اختلافات خونى ، طبقاتى و قبيلهاى نباشد مؤمن مىسازد .
مكّه مكرمه قرارگاه تمدّن
شكّى نيست كه هر آنچه در خلال ايّام حجّ در مكّهء مكرّمه ، و در وادى عرفات ، يا مشعرالحرام رخ مىدهد جزء كوچكى از مظاهر تمدّن اسلامى را منعكس مىسازد ، و اين دليلى كافى بر امكان مركزيّت مكّهء معظّمه براى انشتار پيشرفت و ترقّى در همهء نقاط مختلف جهان مىباشد .
از امام صادق عليه السلام روايت شده كه فرمودند : « همانا خداوند عزّ وجلّ زمين را اززير كعبه آفريد . « 1 » »
و اين يعنى اينكه خداوند زمين را از زير مكّه مكرّمه آفريده و منتشر ساخته است ، نمىدانم از نظر زمينشناسى چه توجيهى دارد ، ولى هيچ شكّى ندارم كه مكّه مكرّمه با جوّى روحانى ، اميد و ايمان و توحيد را در وجود ميليونها انسان برمىانگيزد . شايد اين امر را در خلال توجّه مسلمانان بسوى مكّه ، هنگام اداى نمازها در هر كجا كه باشند به وضوح لمس كرده باشيد .
هامش
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 54 ، ص 203 .