المستعمل فيه في مثل ( هذا ) أو ( هو ) أو ( إيّاك ) إنّما هو المفرد المذكر ، و تشخّصه إنّما جاء من قبل الإشارة ، أو التخاطب بهذه الألفاظ إليه ، فإن الإشارة أو التخاطب لا يكاد يكون إلا إلى الشخص أو معه ، غير مجازفة .
ترجمه
( حاصل كلام آخوند رحمه اللّه )
( خلاصهء كلام اينكه : )
نيست معنا در كلمهء ( من ) و لفظ ( ابتداء ) فى المثل : جز ( همان ) ابتدائيّت ( يعنى : ابتداء حرفى مستفاد از من با ابتداء اسمى مستفاد از لفظ ابتدا ، فرقى ندارد ) ، پس :
همانطور كه اعتبار نمىشود در معناى الابتداء لحاظ آن فى نفسه و بالاستقلالش ؛ همينطور هم اعتبار نمىشود در معناى ( من ) ، لحاظ آن در غيرش .
و همانطور كه لحاظ استقلال در اسم موجب جزئى شدن آن ( يعنى مستعمل فيه اسم ) نمىباشد پس بايد در حروف نيز اينچنين باشد ( يعنى آليّت نبايد موجب جزئيّت شود . )
( اشكال : )
بنابراين ( تقرير كه گذشت ) ، فرقى ميان اسم و حرف در معنا باقى نمانده و لازم مىآيد كه ( كلمات و حروفى ) مثل كلمهء ( من ) و لفظ ( ابتداء ) مترادف ، و استعمال هريك از اين دو بجاى ديگرى صحيح باشد ، و همچنين است حكم ساير حروف با اسمائى كه براى معانى آنها ( آن حروف ) وضع شدهاند ، درحالىكه اين امر ( لزوم ترادف ) ، ضرورة و بداهة باطل است .
( پاسخ : )
فرق ميان اسم و حرف در اختصاص هريك به وضعى است غير از وضع ديگرى ، چه آنكه اسم وضع شده است تا اراده شود از آن معنايش به اعتبار خودش ، درحالىكه حرف وضعش بدين خاطر است كه اراده شود معنايش لكن نه اينچنين ، بلكه به اعتبار آنكه حالت براى غير است ، چنان كه مكررا اين نكته اشاره شده است .
پس : اختلاف ميان اسم و حرف در ( نحوهء ) وضع ، موجب عدم جواز استعمال يكى از اين دو