بررسى رجال آن
1 - عباد بن يعقوب اسدى - ابو سعيد كوفى :
از رجال بخارى و ترمذى و ابن ماجه است . ابن خزيمه و ابو حاتم او را « ثقه » و طرف اعتماد شمردهاند و دارقطنى مىگويد : شيعىيى بسيار راستگو است .
2 - شريك نخعى كوفه :
از رجال « صحيح » مسلم است و « التعاليق » بخارى ، و چهار « سنن » ديگر . ابن معين و عجلى و يعقوب بن شيبه و ابن سعيد و ابو داود و حربى او را « ثقه » و مورد اطمينان دانستهاند .
3 - عاصم بن بهدلهء اسدى كوفى - ابو بكر مقرى .
از رجال « صحاح » ششگانه است و بر « ثقه » بودنش متفقند .
4 - زر بن حبيش كوفى :
دورهء جاهليت را دريافته است و از رجال « صحاح » ششگانه است .
5 - عبد اللَّه بن مسعود :
صحابى شهير و عظيم الشأن .
بنابر اين ، سندش « صحيح » و درست است و رجالش همگى « ثقه » اند .
بدين ترتيب ، آن حديث ، چهار طريق روائى صحيح و بىاشكال دارد . با اين همه ، ابن كثير را امانتش بر آن داشته كه از طريقههاى روائى اين حديث جز آن را كه ضعيف و سست است ذكر ننمايد ، چنان كه سيوطى را چنين خوش آمده كه در رشتهء « لئالى » خويش جز غشدار را نكشد و نياويزد و براى حفظ اعتبار و آبروى پسر هندى جگر خوار از اسناد « صحيح » اين حديث هيچ ياد ننمايد !
اين حديث با حديث صحيح و ثابت و مورد اتفاق ديگرى تحكيم و استحكام يافته است با آن فرمايش كه « هر گاه براى دو خليفه بيعت گرفته شد ، دومى را بكشيد » و اين فرمايش رسول اكرم ( ص ) كه « هر كس با امامى بيعت كرده دست موافقت داد و حاصل قلبش را بايستى تا مىتواند از او اطاعت نمايد . و در صورتى كه ديگرى آمده با آن امام به كشمكش برخاست بايد گردن اين دومى را بزنيد . » ( 1 )
هامش
( 1 ) - شرح اين دو حديث « صحيح » در همين جلد از نظرتان گذشت .