وأبناء آنها وبعيد نيست پدر وأجداد قاتل وپسر وپسران أو نيز داخل باشند وبعد از اينها
معتق وبعد از آن ضامن جريره وبعد از آن امام عليه السلام به تفصيلي كه در كتب مبسوطه
مشروحا بيان شده است وزن ومجنون وصبي از عاقله محسوب نمىشوند .
س 165 - چنانچه عاقله غير متمكن يا اين كه ممتنع است ولى شخص جانى خطائى
خودش حاضر است دية را بپردازد اما نمىداند كه دية بر عاقله است در اين صورت گرفتن دية
از قاتل چه صورت دارد ؟
ج - گرفتن آن ، با رضايت دهنده ، مانعى ندارد .
س 166 - آيا ( عمودان ) كه پدر وجد پدرى هر چه بالا رود وپسر وپسر پسر هر چه
پائين بيايد مىباشند داخل در عاقله هستند يا نه ؟
ج - بعيد نيست عمودان نيز داخل در عاقله باشند .
س 167 - در مواردى كه دية ، متوجه عاقله مىباشد آيا مىتوان دعوى را ابتداءا متوجه عاقله
نمود وآنان را طرف منازعه قرار داد يا خير ؟
ج - قبل از اثبات مدعى ، چيزى بر عاقله نيست ونمىشود آنها را طرف منازعه قرار داد .
س 168 - در مواردى كه عاقله از پرداخت دية عاجز باشد ويا امتناع ورزد ويا قاتل ،
عاقله نداشته باشد وظيفة چيست ؟
ج - در صورت نداشتن عاقله يا عجز عاقله دية بر عهده قاتل است ودر صورت تمكن عاقله
از أداء وامتناع از أداء حاكم شرع أو را مجبور به أداء مىنمايد .
س 169 - قتلهاى غير عمدى كه در تصادف ماشين رخ مىدهد مثلا دو ماشين با هم
تصادف نموده ومنجر به فوت يكى از سرنشينان مىشود ولى دم حق مطالبه دية از راننده
ماشين قاتل دارد يا خير وچون بواسطة عدم رضايت أولياء دم راننده دچار زندان وخسارات
ماليه زيادى مىشود آيا اين زيان غير مترقب عوض دية متوفى حساب مىشود يا خير ؟
ج - اگر منظور از فوت سرنشين فوت يكى از دو راننده است ، در فرض سؤال كه قتل
خطائى است چنانچه تصادف مستند به هر دو راننده باشد نصف دية را بايد عاقله قاتل به
ورثه مقتول بدهد واگر مستند به راننده زنده است عاقله أو بايد تمام دية را بدهد واگر مستند
به راننده مقتول است راننده زنده ضامن نيست واگر منظور فوت غير راننده است ، در فرض
سؤال ، چنانچه تصادف مستند به هر دو راننده است بايد عاقله هر يك از دو راننده نصف