ج - هر گاه سرايت كند ونهايت سرايت معلوم باشد همان موقع حصول علم به انتهاى
سرايت ابتداى مدت است واگر احتمال سرايت مىرود ابتداى مدت مشخص نيست بلكه
موقوف ومراعى است پس اگر سرايت نكرد وخوب شد ابتداى مدت از حين وقوع جنايت
است واگر سرايت كرد ابتداى مدت از منتهى اليه سرايت است ولكن احتياط آن است كه
پرداخت كننده ابتداء مدت را از حين وقوع جنايت حساب كند ومجنى عليه از منتهى اليه
سرايت .
تأجيل أرش جنايات عمدى وشبه عمد وخطا ولزوم انتخاب يكى از
ديات شش گانه
س 134 - أرش جنايات مانند دية مؤجل مىباشد يا اين كه بستگى به نظر حاكم دارد
وحاكم مىتواند نقدا دريافت نمايد .
ج - بعيد نيست أرش جنايات مؤجل باشد مثل دية كه در مورد عمد ظرف يك سال
ودر شبه عمد دو سال ودر خطاء سه سال است وأحوط آن است كه با رضايت گيرنده باشد .
س 135 - أرش بايستى از أنواع سته دية ( دينار ودرهم وشتر وغيره ) باشد يا اين كه
حاكم مىتواند ابتداءا تعيين أرش با اسكناس نمايد ؟
ج - در موارد أرش جنايت بايد شخص مجروح را عبد فرض نمايند سپس بعنوان عبد
سالم قيمت كنند وبار ديگر بعنوان عبد مجروح قيمت نمايند وتفاوت را معلوم كنند
وبه همان حساب از دية كامله بگيرند مثلا اگر مجروح عبد سالم بود هزار تومان ارزش
داشت وبا اين جراحت هشتصد تومان ارزش دارد كه تفاوت يك پنجم است ، بايد
يك پنجم يكى از ديات شش گانه معروفه را بگيرند وچنانچه مجنى عليه راضى باشد مىشود
قيمت آن را اسكناس داد واگر جنايت طورى است كه تأثيرى در قيمت ندارد وتفاوت
حاصل نمىشود بايد با حكم حاكم يا به طريق مصالحه تعيين گردد ، بلكه چون در زمان
ما تعيين قيمت عبد متعذر است در صورت أول نيز بايد با حكم حاكم يا به طريق مصالحه تمام
شود .