يا در خيابان يا در بيابان وچه در خطوط عبور خيابان باشد چه نباشد چه به عقب ماشين
تصادف كند وچه به جلو إلى غير ذلك من القيود والشروط ودر صورت صدق عمد آيا
قصاص هم جارى است يا نه وچنانچه راننده با تمام آن قيود از مسير خارج شده وسقوط
نمايد وتلفات وخساراتى ببار آورد آيا آنها مطلقا متوجه راننده است چه راننده خود هم
تلف شود چه نشود كه در صورت توجه به راننده در فرض خطاء دية با عاقله أو خواهد بود
وهم چنين اگر چنانچه راننده از مسير تخلف ننمود ولى در اثر جهتي از جهات مزبور وغيرها
سقوط نموده وحادثه ببار آورد وچنانچه علت سقوط وانحراف وتصادف عدم انضباط
ميكانيك در مستحكم نمودن أمور ماشين بوده آيا در اين صورت سبب أقوى از مباشر نيست
إلى غير ذلك ؟
ج - در خسارت مالي اگر به نظر عرف فعل راننده سبب اتلاف مال يا حدوث عيب در آن
باشد راننده ضامن است خواه عمد باشد يا غفلت يا خواب يا اضطرار ، وفرار از محذور
مقررات وقوانين رانندگى هم ممكن است در بعض موارد موجب صدق سبب شود ، على هذا
در مواردى كه عرفا صدق كند راننده بوسيلة ماشين خود به ماشين ديگر خسارتي وارد كرده
ضامن است اگر چه ماشين ديگر مثلا در مكان غير مجاز توقف كرده باشد مگر در موردى
كه صدق كند راننده دومى سبب تصادف است وگاهى ممكن است اتلاف يا اضرار
به هر دو راننده مستند باشد كه در اين صورت هر كدام ضامن نصف خسارتي است كه به ماشين
ديگر وارد شده ودر قتل نفس وجرح حكم عمد آن معلوم است واما در غير عمد اگر تقصير
وعدم مراعاة جهات لازمة المراعاة راننده موجب تصادف وسبب قتل يا جرح باشد مثل
سرعت زياد يا رانندگى با خواب آلودگى يا رسيدگى نكردن به أدوات ماشين از حيث نقص
وسلامت در بعض موارد رفتار بر خلاف مقررات رانندگى شبه عمد است ودية قتل يا جرح
بر عهده خود أو است واگر تمام جهات لازمه را مراعاة نموده ولكن اتفاقا مثلا ترمز بريده
يا عيب ديگر حادث شده وموجب قتل گرديده خطائى است ودر قتل خطائى دية بر عاقله
است ولى در جرح خطائى نسبت به موضحه وبالاتر از آن دية بر عاقله واز موضحه به پائين دية
بر خود جانى است على هذا اگر راننده براي احتراز از تصادف با ماشين يا انسان به طرف
مخالف برود وآن طرف معرض عبور ماشين يا انسان باشد وبا ماشين يا عابر تصادف كند
مجمع المسائل ( فارسي ) — صفحة 226
مساهمون: السيد الگلپايگاني
ص٢٢٦