بنا كرده بود واز طرفي هم ، وزن طلا كم بود ، خمس نداده ودر سال 63 وزن طلا
710 مثقال شد وقيمت مثقالى 2353 تومان كه اضافه طلا فقط 40 مثقال بوده
وخمس آن را داده ودر سال 64 وزن طلا 728 مثقال شد وقيمت
مثقالى 1920 تومان كه مبلغ 302 هزار تومان ، قيمت ، از سال قبل كمتر وطلا از
جهت وزن 18 مثقال ، اضافه بوده ، يعنى يك بار طلا كمتر وقيمت بالا بوده وگاهى
عكس آن ، آيا اجازه مىفرمائيد أصل سرمايه را فعلا وزن طلا قرار دهم چون قيمت
تابع سياست دولت ومراعاة مصالح مملكت است ؟ .
ج - در فرض مسأله نظر به اين كه در موقع حساب ، سرمايه به حسب قيمت
ملاحظه مىشود وخمس نيز به حسب قيمت از غير سرمايه داده مىشود وعلاوة ، عين
سرمايه تبديل به عين ديگرى مىشود ، بايد سرمايه در موقع حساب به حسب قيمت
ملاحظه شود وچنانچه از سال گذشته چيزى اضافه بر قيمت سال سابق دارد خمس
إضافي را بايد بدهد گرچه به حسب وزن كمتر باشد واگر اضافه نشده ، چيزى بر ذمه
أو نيست گر چه به حسب وزن اضافه داشته باشد .
س 10 - بنده از در آمد ساليانه تقريبا يك هزار متر مربع زمين جهت كارگاه
ومحل كسب وتوسعه آن خريدارى نمودم ، اكنون سال خمس بنده رسيده است واز
طرفي هم زمين مذكور در مسير خيابان واقع شده ، ودولت نمىگذارد كه در آن
تصرف نمايم . با توجه به اين كه ممكن است كل زمين را خيابان بگيرد ، يا مقدارى از
آن باقي بماند ، ولى فعلا أصل زمين موجود است ، در اين صورت آيا پول أولية زمين
كه تقريبا چهار صد هزار تومان مىباشد بايد الان تخميس شود يا خير ؟ .
ج - در صورت مفروضه اگر تمام زمين خيابان شد در حكم تلف است
وخمس ندارد واگر چيزى باقي ماند خمس باقيمانده به قيمت فعلى لازم است .
س 11 - شخصي با 25 هزار تومان سرمايه كه خمس آن را نداده ، چند سال
معامله نموده ودر اين مدت ، سرمايه وسود 200 هزار تومان شده ، 100 هزار تومان
آن را خرج منزل مسكونى خود نموده و 100 هزار تومان ، باقي مانده ، چقدر خمس
به اين شخص واجب است ؟ .
ج - در فرض مسأله اگر تمام دويست هزار تومان سال بر آن گذشته وبعد