7 . قريش حق ندارد كسى را با نيروى انسانى و اسلحه ، بر ضد پيامبر و يارانش يارى دهد « 1 » .
برخى مسلمانان از مواد پيماننامه ناخرسند بودند و با اين پندار كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم در برابر قريش عقبنشينى كرده است ، به آن حضرت اعتراض نمودند ولى برايشان قابل درك نبود كارى كه آن بزرگوار انجام مىدهد ، از ناحيهء خداست و آيندهء رسالت اسلامى و مصالح بسيار والاى آن را ، با ديدى آگاهانه مىنگرد . رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم در پاسخ اعتراضكنندگان فرمود :
« أنا عبد اللّه و رسوله لن أخالف أمره و لن يضيّعنى » ؛
من بنده و فرستادهء خدايم و هرگز با فرمان او مخالفت نخواهم كرد و او نيز هيچگاه دست حمايت خود را از من برنمىدارد .
و مواردى را كه برخى از مسلمانان از آن ناخرسند بودند برايشان تشريح نمود ، ولى ماجراى تسليم كردن ابو جندل به قريش « 2 » ، در شرايطى كه وضعيّت روانى برخى از مسلمانان به وخامت گراييده بود ، هيّجان جديدى ايجاد كرد .
اما واقعيّت اين بود كه بر خلاف تصور بعضى از ظاهر مواد پيماننامه ، اين صلح براى مسلمانان فتح و ظفرى آشكار و بزرگ تلقى شد ؛ زيرا ديرى نپاييد كه مواد پيماننامه به سود مسلمانان تمام شد .
در راه بازگشت به مدينه آياتى از قرآن كريم « 3 » نازل گرديد كه بر بعد حقيقى پيمان صلح با سران بتپرست تأكيد داشت و مسلمانان را نسبت به ورود به مكّه در آيندهاى نزديك مژده دهد .
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار 20 / 352 .
( 2 ) . سيرهء حلبى 3 / 21 ؛ سيرهء نبوى 2 / 218 ؛ بحار الأنوار 20 / 252 .
( 3 ) . به سورهء فتح / 1 - 7 - و 18 - 28 مراجعه شود .