سال اندوه
سال دهم بعثت ، مسلمانان از محاصره بيرون آمدند آنان كه به انسانهايى آبديده و باتجربه تبديل شده بودند و براى خيزش به سمتوسوى هدف از قدرت بيشترى برخوردار گشتند ؛ هدفى كه با خود پيمان بسته بودند با وجود تمام مشكلات ، دست از آن برندارند . يكى از آثار اين محاصره اين بود كه ياد و نام اسلام و مسلمانان ، معروف و در سراسر نقاط جزيرة العرب انتشار يافت .
رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم در اين برهه وظايف دشوارى پيش رو داشت ، از جمله :
وجود فضايى باز بيرون از محدودهء مكّه و سعى در ايجاد مكانهاى امن متعددى كه رسالت اسلامى از آنجا حركت خود را فعالتر آغاز نمايد . ولى اين رسالت در روند حركت خود در مكّه ، با وفات ابو طالب نخستين پشتيبان اجتماعى و مدافع نيرومند پيامبر و رسالت ، با بزرگترين اندوه و مصيبت رو برو گرديد .
چند روز بعد ، حضرت خديجه عليها السّلام دومين پشتيبان رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم بدرود حيات گفت . به جهت تأثير فوق العادهء اين دو رخداد در روند حركت رسالت اسلامى ، رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم آن سال را « سال اندوه » ناميد و به صراحت فرمود :
تا ابو طالب زنده بود ، قريش همواره از من بيمناك بودند . « 1 »
از جمله موارد گستاخى قريش در آن بحبوحه در مورد پيامبر اين بود كه يكى از آنها در مسير رفتن آن حضرت به خانهاش ، خاك بر سر و صورت
هامش
( 1 ) . كشف الغمه 1 / 61 ؛ مستدرك حاكم 2 / 622 .