مىدهند . وسيلهاى كه از طرف مالكين به چوپانها داده مىشود يك قوتى ( در حدود 26 كيلو گرام ) برنج و يك جفت كفش بومى به نام چو موش و گاو است كه براى يكسال به او مىدهد و چوپان بايد در ازاى آن سه من كره به او پس بدهد .
( يك من طالش معادل شش كيلو و نود و شش گرم است ) . بهاى يك گاو از 17 الى 20 تومان است . قيمت سه من كره ، تقريبا نه تومان و بهاى يك گوساله در حدود هفت تومان است . هزينهء مالك در سال در حدود دو تومان مىشود كه تقريبا در حدود چهارده تومان عايدى براى او توليد مىكند . مازاد كره و شير معمولا عايد چوپان مىگردد . گاو نر ارزش فراوانى دارد زيرا هم براى شخم كردن و هم براى حمل بار از كوهستان به دشت و يا بالعكس مورد استفاده قرار مىگيرد .
وقتى كه حيوانى را دزد مىبرد چوپان چنانچه نتواند دزد را نشان بدهد مسئول خواهد بود و در اين حال بايد متحمل ضرر شود . معمولا آنها دزد را مىشناسند ولى در دورهاى كه بىنظمى در كشور حكم فرما باشد تعقيب دزد بسيار مشكل است .
گوسفند هم به همين ترتيب به تراز داده مىشود و قرارداد آن شامل پشم ، پنير و بره مىگردد . گلهاى كه شامل 50 ميش باشد بايد در حدود سى بره تسليم مالك نمايد . استفاده از چراگاه براى يك يا دو گاو مجانى است ولى چنانچه چوپانى بخواهد 20 يا 30 گاو در آن بچراند ناچار است ساليانه نيم من كره به مالك زمين بدهد . خانهاى ماسال حق چراندن گوسفندان را در سمت ديگر درهء خلخال كه علف فراوان و بلندى دارد اجاره مىكنند . براى گرفتن كره كمى ماست به شير گرم اضافه مىكنند و پس از 24 ساعت شير به ماست تبديل مىگردد بعد ماست را در نهرخه يا دوشان ريخته آن را تكان مىدهند تا كره به دست آيد سپس كره را از دوغ جدا مىكنند و معمولا بدون آنكه به كره نمك بزنند آن را براى فروش در بازار آماده مىسازند . محصول ديگرى از اين نوع كه در ماسال
ولايات دارالمرز ايران ( گيلان ) ( فارسى ) — صفحة 142
مساهمون: ياسنت لويى رابينو
ص١٤٢