از راه آستارا ، سپهبد « 1 »
Sepebod
و گسكر به گيلان آمد . به نظر مىرسد كه منطقهء آستارا و گسكر به سپهبد معروف بوده است . در تاريخ حمد اللّه مستوفى قزوينى نيز به اين نام برمىخوريم ، ولى او از محل آن كه بيش از صد دهكده به آن نسبت مىدهد چيزى نمىنويسد .
در حادثهء سال 879 هجرى ( 1474 ميلادى ) مير ظهير الدين كه همراه سپاه گيلان از خلخال عبور مىكرد از محلاتى مانند ترى درى سر
Tari dari sar
روئه سر گيلان
Ruesar Gilan
كيتيك داربنه
KitiK dar bana
خوشماناوان
xosmanavan
گيلان ريك خواجه كرى
XajaKeri
تول « 2 »
Tul
كوه ريك و دهانه بژم « 3 » نام مىبرد .
ريك « 4 »
مهمترين شهر اين ناحيه ريك است كه معمولا كرگانرود ناميده مىشود و در 37 درجه و 49 دقيقه عرض شمالى ، و 49 درجه و يك دقيقه طول شرقى قرار گرفته است . حرم سلطان سيد نيكى
Niki
[ پسر سيد جمال الدين است كه در خاك روسيه مدفون و نوه پنجم امام موسى كاظم است . م ] و شيخ عبد المعصوم و سيد سلطان احمد [ پسر سيد نيكى . م ]
هامش
( 1 ) - شايد سابقا نام طالش بوده و امروزه هم قسمتى از رودخانه ميان آستاراى ايران و روس به نام سپهبد معروف است . م
( 2 ) - به تول گيلان معروف است . م
( 3 ) - دهانه بژمBezamدر اين ناحيه شناخته نشد و شايد دهانهء بشمBasmدر كنار مرداب باشد . م
( 4 ) - ريك شامل تعدادى خانه است كه گاه پهلوى هم و گاه جدا بر ساحل كرگانرود واقع شده است . كرگانرود رودخانهء وسيعى است كه از سرزمينى كم درخت ولى باصفاتر از ساير نواحى گيلان مىگذرد . اطراف خانهها و قسمت وسيعى از اين منطقه به وسيله بيشهها محدود مىشود و پوشيده از چمنهائى است كه با پرجينها و درختها تقسيم شده و با مزارع گندم درهم آميخته است . كوهها تا فاصلهء يك و نيم كيلومترى دريا پيش مىآيد و مانند كمربند سبز رنگى اين ناحيه را محدود مىكند . م