اگر تو در اول شب يا شروع روز آمادهء ملاقات فرشتگان محافظت نيستى و در قلب خود محلى براى آنها نمىيابى ، براى مداواى دين و عقلت به ذات خدا متوسل شو كه دين و يقينت ناقص و قلب و ضميرت بيمار است .
مبادا بگويى من فلانى و فلانى را ديدهام و شبانهروز با آنها بودهام ، ولى نديدهام اين گونه به آمدورفت اين فرشتگان اهميت دهند ، زيرا اگر تو كتاب الهى و پيامبر خدا را قبول دارى ، نبايد به مردم غافل اعتنا كنى و از آنها پيروى نمايى ؛ بلكه بايد به حكم عقل و دستورات شرعى عمل كنى ، زيرا اكثر مردم در اين اوقات در غفلتى دهشتناك به سر مىبرند ، لطف خدا شامل آنها باد و عنايتش غفلت آنها را جبران كند .
من نظر خويش دربارهء خداحافظى با فرشتگان در وقت غروب را با ادلّهء عقلى و روايات اثبات مىكنم و اين ادلّه نسبت به كسى كه از آنها آگاهى يابد حجّت الهى را تمام مىكند . اگر انسان از طريق مراحم ربّانى و علوم الهى نتواند آمدن دو فرشتهء شب را تشخيص دهد ، به مقتضاى روايات ، اين دو فرشته به هنگام زائل شدن سرخى طرف مشرق مىآيند . بنابراين ، هنگامى كه در صورت عدم مانع و در هواى صاف سرخى طرف مشرق زائل شد يا در صورت وجود مانع از مشاهدهء آسمان ، گمان به زوال پيدا كردى ، همانطور كه در صبح به فرشتگان صبح سلام كردهاى ، به اين دو نيز سلام كن و آنها را با خداوند عزّ و جلّ بر اعتقادات خود گواه گير ، همانگونه كه فرشتگان روز را گواه گرفتى .
مرحوم كلينى در كتاب كافى روايت كرده است كه امير الحسن على عليه السّلام به هنگام عصر مىفرمود : شب جديد خوش آمد . نويسندگان شاهد خوشآمدند . آنگاه مىفرمود : به نام خدا بنويسيد و بعد ذكر خدا مىكرد . « 1 » اگر خواستى مطابق بعضى روايات ، سلام به فرشتگان را تا بعد از نماز تأخير بينداز .
هامش
- مىشود و همانطور كه مردم در مقدار روزى متفاوتند ، در مقامات معنوى هم مراتبى دارند .
( 1 ) . بحار الانوار ، ج 86 ، ص 280 ، ح 41 .