ظاهرش خاضع و باطنش متوجّه درگاه احديت باشد ، زيرا استغفار در حال كسالت و بىتوجّهى ، خود از جملهء گناهان است . كسى كه در چنين حالى مغفرت مىخواهد همانند كسى است كه استغفار را به تمسخر گرفته و هم از اينرو ، از گرفتارى به عذاب زودرس الهى ايمن نيست .
در روايت آمده است كه روزى امير الحسن على بن ابى طالب عليه السّلام در ميان گروهى از مهاجران و انصار نشسته بود . مردى گفت : استغفر اللّه .
حضرت رو به او كرد و فرمود : واى بر تو ! آيا مىدانى استغفار چيست ؟ استغفار اسمى است كه شش معنى دارد . اوّل پشيمانى از كارهايى كه در گذشته انجام دادهاى ، دوم تصميم قاطع بر اينكه چنان كارى انجام ندهى . سوم آنكه هرواجبى را ضايع كردهاى بجاى آرى . چهارم آنكه حقوق مردم را به آنها برسانى ، تا خدا را صاف و بىپيرايه ملاقات كنى و هيچ حقّى به گردنت نباشد . پنجم آنكه گوشتى را كه از حرام روئيده با اندوه ذوب كنى ، تا گوشتى ديگر به جايش برويد . و ششم آنكه همانطور كه شيرينى گناه و نافرمانى را به جسمت چشاندهاى تلخى طاعت را به او بچشانى و آنگاه بگويى : استغفر اللّه . « 1 »
دربارهء استغفار بعد از نماز عصر از امام صادق عليه السّلام روايت شده است كه فرمود :
هركس بعد از نماز عصر هفتاد بار از خدا طلب بخشش كند ، خداوند گناهان پنجاه سالش را مىبخشد و اگر به اين حدّ گناه نداشته باشد ، پدر و مادرش را مىبخشد و اگر آنها گناهى نداشته باشند ، خويشانش را مىبخشد و اگر آنها گناهى نداشته باشند ، همسايگانش را مىآمرزد . « 2 »
باز از آن حضرت روايت شده است كه هركس بعد از نماز عصر هفتاد بار استغفار كند ، خداوند هفتصد گناه او را مىبخشد . « 3 »
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، ج 93 ، ص 285 ، ح 33 .
( 2 ) . بحار الانوار ، ج 86 ، ص 79 ، ح 6 .
( 3 ) . همان و مصباح المتهجّد ، ص 65 .