تبارشناسى ، و كتابهاى متنوع جغرافيا و بلدان و بنيان و فقه و خراج و احكام سلطانيّه ، و جز اينها از علوم متداول زمان خود روبرو مىكند ، كه نشان از جايگاه بلند ، و مرتبه علمى والاى او دارد .
كهنترين منبعى كه در آن از نام مؤلف تاريخ قم ياد شده ، كتاب منتقلة الطالبيّة « 1 » ، نوشته ابن طباطبا ( قرن پنجم هجرى ) است ، كه نام او را ( ابو على ، الحسن بن محمد بن الحسن بن السائب بن مالك الأشعرى القمى ، صاحب كتاب قم ) آورده ، كه نشان مىدهد او از تيره اشعريان قم است .
ليكن - بنابر نقل صاحب رياض العلماء - مير منشى شرف الدين حسين حسينى قمى - از فضلا و هنروران نيمه دوم قرن دهم هجرى - در كتاب احوال و مفاخر و مناقب شهر قم « 2 » نام او را ( ابو على ، حسن بن محمد بن الحسن شيبانى قمى ) ، ضبط كرده است ، كه نسبت ( شيبانى ) او با توجه به تصريح تبارشناس آگاه و خبرهاى همچون ابن طباطبا ، به اشعرىبودن او ، نادرست است .
از سوى ديگر خود قمى نام برادرش را كه مدتى امارات قم را به عهده داشته ، اين گونه آورده :
( و برادرم ابو القاسم على بن محمد بن الحسن الكاتب ، مرا گفت كه چون به شهر قم رسيدم ، تفحّص بسيار كردم كه كتابى از اخبار قم بدست آوردم مقدور نشد )
گر چه نسبت ( كاتب ) به جهت اشتغال ابو القاسم على به عنوان كاتب ديوان مىباشد ، ليكن فاقد نسب قمى يا اشعرى است ، كه احتمال مىرود برادرش ساكن قم نبوده ، و بعدها به عنوان حاكم قم به اين شهر گسيل شده است .
هامش
( 1 ) . منتقلة الطالبيّة : 255 ، چاپ نجف
( 2 ) نگاه كنيد به منابع اين گفتار در : كتابشناسى آثار مربوط به قم : ص 51 ، تاريخ مذهبى قم : ص 27 ، طبقات اعلام الشيعة : قرن چهارم ، ص 99