3 . آگاهيها و اطلاعات او درباره شهر قم ، بگونهاى است كه نشان مىدهد او از كودكى در شهر مىزيسته ، و با مشكلات ساكنان شهر ، و سختى آنان در تهيه لوازم زندگى - بويژه آب و جز آن - آشنايى دارد .
4 . در مقدمه كتاب به تفصيل از صفات انسانى ، و فضائل اخلاقى ، و كمالات نفسانى ، و رفتارهاى بزرگمنشانه و دولتمردانه ، وزير صاحب بن عبّاد ، و نيكيها و توسعهاى كه بر مردم ، و بويژه اهل علم و قلم و كتاب روا داشته ، به گونهاى ياد مىكند كه نشان مىدهد از نزديك با او ارتباط داشته است ، و اين نشان از مقام والاى علمى ، و وجاهت و اعتبار اجتماعى او دارد .
5 . قمى هنگام ياد كرد فضائل صاحب بن عباد ، يكى از بهترين و گزيدهترين و نيكوترين خصال او را اين مىداند كه : ( كتب بسيار ، و دفائن بيشمار ، و دواين از انواع علوم ، و اصناف اشعار و فنون اخبار ، بر طلبه و اهل علم وقف نمود ، تا مطالعه آن مىنمودند ، و از آن فوايد بر مىداشتند ، و نسخ برمىداشتند و مىنوشتند ) ،
كه نشان از دل مشغولى و دغدغه فكرى يك عالم آگاه به مسائل فرهنگى است ، از اين رو براى تشكر جزئى از فضائل و نيكيهاى آن وزير دانشمند ، بر عموم مردمان و خصوص اهل علم و قلم ، تحفهاى و هديهاى مناسبتر و نيكوتر از ( كتابى و تصنيفى كه من در آن جمع كنم ، و ياد كنم در آن اخبار شهر قم و اهل قم ) نيافت ، از اين رو به تدوين تاريخ قم پرداخت .
6 . داشتن رابطه تنگاتنگ علمى ، با يكى از بزرگترين و مشهورترين كاتبان جهان اسلام ، يعنى وزير دانشمند آل بويه ، ابو الفضل محمّد بن الحسين العميد خراسانى ، مشهور به ابن العميد ، كه درباره او گفتهاند ( بدأت الكتابة بعبد الحميد و ختمت بابن العميد ) ، و گفتار ابن العميد درباره قم ، كه فرموده بود ( سخت عجيب است كه اهل قم اخبار قم بأسرها ترك كردهاند ، و ايشان را در آن كتابى نيست ) ، مشوّق قمى در تاليف تاريخ قم گرديد .
7 . مطالعه تاريخ قم خواننده را با نويسندهاى آگاه به شعر و ادب و تاريخ و علم رجال و
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى ) — صفحة پيشگفتار 44
مساهمون: حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى
صپيشگفتار ٤٤