1 . قراآت مستفيضه :
ابن الجزري در تعريف آن مى گويد : قراآتى است كه نقل آن ، مستفيض بوده وأمت آنها را تلقى به قبول
كرده اند .
اين نوع قراآت ، از ديدگاه علماء - با وجود آنكه به پايه ء قراآت متواتره نمى رسد - به سان قراآت متواتر ، داراى
اعتبار است ، به دليل اينكه اين قراآت ، مستفيض ، ومقرون به خصوصياتي است كه اتصال آنرا به رسول أكرم
( صلى الله عليه وآله وسلم ) ويا معصوم ( عليه السلام ) قابل اطمينان مى سازد ، وهمين علم به اتصال روايت قراآت
به معصوم ( عليه السلام ) أساس اعتبار قرائت از لحاظ قرآنيت مى باشد ، اينگونه قراآت عبارت از قراآتى است كه
برخى از رواة يا كتب معتبر در نقل آنها متفرد مى باشند ، مانند مراتب مد كلمه وأمثال آنها .
2 . قراآت غير مستفيضه :
عبارت از قراآتى است كه أمت نيز آنها را تلقى به قبول نكرده اند .
اين بخش از قراآت - از نظر مقرئين - از لحاظ قبول مورد اختلاف است ، لكن أكثر برآنند كه قراآت مذكور
مقبول مى باشد .
ابن الجزري در تعريف قراآت غير مستفيضه مى گويد : ( قراآتى است كه موافق با عربيت وداراى سندى صحيح ،
لكن مخالف با رسم الخط مصحف مى باشد ) ( 1 ) .
ابن الجزري نمونه هايى از اينگونه قراآت را ياد مى كند ومى گويد : ( قراآتى كه با اسناد صحيح در مورد زيادة ويا
نقصان ، ويا ابدال كلمه أي به كلمه ء ديگر وأمثال آن مطرح مى باشد مى تواند مثالهائى از اينگونه قراآت به شمار
روند ) ( 2 ) .
طرح زير ، گوياى خلاصه أي از اقسام قراآت مى باشد :
قراآت
متواتره * * * صحيحه
جامع أركان سه گانه * * * شاذه
مستفيضه * * * غير مستفيضه
سرانجام مى توانيم قراآت را در سه بخش خلاصه كنيم :
1 . قراآت متواتره :
عبارت از قراآتى است كه اتصال آنها به رسول أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) ويا معصوم ( عليه السلام )
قطعي واطمينان آور است ، أعم از آنكه نقل آنها متواتر ويا مستفيض باشد .
در اين بخش از قراآت ، قراآت مستفيضه مندرج است ، وبا تسامح مى توان قراآت مستفيضه را نيز ( متواتره )
ناميد ، ولى عنوان ( مقطوع بها ) را به كار نبريم تا مصطلح قرائي موروث وواژه واصطلاح قدماء را حفظ كرده باشيم .
هامش
1 . منجد المقرئين ، ص 16 . 2 . همان مرجع وصفحه .