ر . ك : مجمل التواريخ و القصص ، و نيز : الوزراء و الكتاب جهشيارى ، صص 83 - 133 ، تجارب السّلف ، صص 20 - 117 .
ص 1151 ، س 4 :
اميرى عيسى بن موسى در متن ما به دو گونه آمده است . در اينجا مىگويد : « و ده سال عيسى امير كوفه بود . . . » .
و اندكى پايينتر مىآورد : « مردى كه امير بود به شهرى سيزده سال . . . » .
دو نسخهء ص ( 399 a ) و صب ( 302 a ) از « سيزده سال امير كوفه بود . . . » خبر مىدهد .
ص 1154 ، س 15 :
« . . . ديوان الزمام مهدى به دو داد ، و او را يعقوب الامين خواندندى » .
در روايت ديگر متن ما ، در دو نسخهء ص ( 400 a ) و صب ( 302 b ) ، « ديوان الزمام » به گويايى توضيح شده است :
. . . و ديوان الزمام مهدى به دو داد ، و آن ديوانى بود كه مهدى نهاده بود كه پيش از وى هيچ خليفت را آن نبود .
ايدون گفتى كه صاحب بريدان مرا نصيحت نكنند و خبرهاى راست برندارند ، و بفرمود كه زمامى كند بر امير ، و يكى بر حاكم ، و يكى بر بندار ، تا هر روز شبانگاه خبر اين سه تن زى او بودى كه ايشان اندر آن روز چه كردند .
و به هر شهر اندر مملكت بفرمودى تا همچنين زمامان بنشاندند ، و بر دست صاحب بريدان چون نامه فرستادند خبر نماند . و روزى صاحب بريدان با زمامان به دو نيم كردند ، نيمى زمامان را دادند و نيمى صاحب بريدان را .
و اين زمامان را ديوانى بنهادند جدا ، و كسى را بر آن برگماشتند مگر از اهل علم و پارسايان ، و آن ديوان را ديوان الزمام نام كرد ، و آن را صاحبديوانى به پاى كرد ، مردى از اهل علم و پارسا .
و چون يعقوب بركشيد و به دو واثق [ شد ] ، آن ديوان الزمام را به دست او اندر نهاد ، و او را يعقوب الامين خواندندى ، و همه كارها به دست او شد .
و نام وزارت بر بو عبد الله بود و همه كارهاى خاصه و ديوان و بيت المال و ديوان الزمان يعقوب همى راند . . .
و نيز ر . ك : تاريخ طبرى ، ج 10 ، صص 66 - 464 .
تاريخ الطبرى ( تاريخنامه طبرى ) ( فارسي ) — صفحة 1591
مساهمون: محمد بن جرير الطبري
ص١٥٩١