احكام پنجگانهء طلب روزى :
طلب روزى به احكام پنجگانه تقسيم مىشود :
1 - گاهى طلب روزى واجب است و آن موردى است كه انسان به آن مضطرّ و ناچار گردد و راهى جز طلب و تلاش نداشته باشد .
2 - گاهى طلب روزى مندوب و مستحبّ است و آن موردى است كه هدف آن فزونى باشد تا بر اهل و عيال توسعه دهد و به ديگران كمك و مساعدت نمايد .
3 - گاهى طلب روزى مباح است و آن موردى است كه در پى جستجوى مال و ثروت از غير موارد منهىّ عنه برآيد .
4 - گاهى طلب روزى مكروه است و آن موردى است كه مشتمل بر طلبى بوده باشد كه سزاوار است از آن اجتناب گردد .
5 - گاهى طلب روزى حرام است و آن موردى است كه مشتمل بر وجه قبيح و نارواى شرعى بوده باشد .
اجر طلب روزى حلال : در طلب و جستجوى روزى حلال ، جهت آسايش اهل و عيال اجر بزرگى نهفته است پيامبر خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) فرمود : افرادى كه جهت آسايش عيال تلاش مىكنند همانند مجاهد راه خداست . « 1 »
نوع دوّم : بحث و بررسى در مكاسب محرّمه
در اين بخش به مواردى مىپردازيم كه تكسّب با آنها حرام ، و در قرآن به حرمت آنها اشاره شده است :
[ 182 ] آيه اوّل :
« قالَ اجْعَلْنِي عَلى خَزائِنِ الْأَرْضِ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ »
« 2 » ؛
« يوسف گفت : مرا مسئول خزينههاى كشور مصر منصوب بدار كه من نگهدارنده و داناى امور غذايى هستم » .
قبول ولايت از جانب ظالم :
مقصود از « ارض » ، سرزمين مصر است و « لام » در آن عهد ذهنى است ، چون پادشاه مصر جز آن ديار مالكيّت ديگرى نداشت . هنگامى كه فرعون مصر گفت :
« إِنَّكَ الْيَوْمَ
هامش
( 1 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 418 ، حديث 3631 ، كافى شريف ، ج 5 ، ص 88 .
( 2 ) . سورهء يوسف ، آيه 55 .