لام در
« لَكَبِيرَةً »
براى جدايى « ان » مخففّه است ، از « انّ » نافيه ، ( يعنى به وسيلهء لام مشخّص مىگردد كه « انّ » در « ان كانت لكبيرة » نافيه نيست ، بلكه تخفيف يافته از « انّ » مىباشد .
و كلمهء لام در
« لِيُضِيعَ »
براى تأكيد نفى است كه از « ما » ما كان ، استفاده مىشود و نصب « يضيع » به سبب « ان » ناصبه است كه در تقدير مىباشد « لآن يضيع » و ظاهر شدن « ان » طبق قواعد علم نحو جايز نمىباشد .
« إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ »
؛ يعنى « خداوند پاداش مردم را ضايع نمىكند و از مصالح آنها « چيزهايى كه به سود مردم است » غافل نخواهد بود » . كلمهء « رؤف » را به « رحيم » مقدّم داشته است ، براى اينكه به جهت توافق آخر آيات ( آيه قبل به « مستقيم » ختم شده و اين آيه به « رحيم » ختم شود رساتر مىباشد .
[ 23 ] آيهء سوّم :
« قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ ، وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ ، وَ إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ ، وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ
« 1 »
»
؛
« ما نگاههاى انتظارآميز تو را به سوى آسمان مىبينيم . اكنون تو را به سوى قبلهاى كه از آن راضى خواهى بود ، بازمىگردانيم . هم اكنون صورت خود را به سوى مسجد الحرام و خانهء كعبه بازگردان ، نه تنها در مدينه بلكه ( هر جا باشيد ) ، روى خود را به سوى مسجد الحرام برگردانيد . كسانى كه كتاب آسمانى به آنها داده شده است ، مىدانند اين فرمان حقّى است از ناحيهء پروردگارشان . خداوند از اعمال آنان غافل نيست » .
در اين آيه شريفه چند مطلب قابل توجّه است :
1 - مشهور آن است كه جملهء
« قَدْ نَرى »
به معناى ربّما نرى ( چه بسا مىبينيم است ، يعنى زياد مىبينيم مىباشد ) . مانند قول شاعر : « قد اتراك . . . چه بسا خورشيد انگشتان او را زرد رنگ ساخت . گويى كه محبّت گونه رنگ توت را به او فديه داد ) .
هامش
( 1 ) . سوره بقره ، آيه 144 .