1 - پيامبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) اعلام كرده باشد كه لفظ « صلوة » را مثلا ، از معناى لغوى آن ( دعاء ) نقل كردم و براى نماز ( افعال معيّن داراى تكبير و سلام ) قرار دادم ، بدين سان حقيقت شرعيّه ثابت مىشود ، يعنى لفظ « صلوة » از لحاظ شرعى در نماز حقيقت است .
2 - لفظ « صلوة » با قرينه در نماز استعمال شده و استعمال إدامه پيدا نموده است تا به حدّى كه همگان از لفظ صلوة بدون قرينه ، « نماز » را فهميدند ، نه دعاء يعنى لفظ « صلوة » بر اثر كثرت استعمال ، خود به خود در نماز حقيقت شده است . اگر چنين اتفاقى در زمان رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) و يا يكى از معصومين ( عليه السّلام ) رخ داده باشد ، حقيقت شرعيّه ثابت مىگردد . در علم اصول ، مسئله ثبوت حقيقت شرعيّه بررسى شده است . بنابر ثبوت حقيقت شرعيّه ، آيا اطلاق لفظ « صلوة » بر نماز ، از باب نقل است و يا از باب مجاز ؟ بعضىها گفتهاند از باب نقل است و بعضىها گفتهاند از باب مجاز است و قول دوّم صحيحتر است ؛ چه آنكه معناى لغوى « دعاء » در حقيقت شرعيّه به طور يقين بنا بر هر دو قول موجود است . پس بحث ارتباط با « صلوة » به چند نوع تقسيم مىشود :
نوع اوّل : در بحث از كلمه صلوة است به طور مطلق .
در اين بحث چهار آيه موجود مىباشد .
[ 13 ] آيهء اوّل :
« إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً
؛ « 1 »
« زيرا نماز وظيفهء ثابت و معيّنى براى مؤمنان است » .
« كتاب » به معناى نوشته شده است ؛ به علّت آنكه كتاب مصدر است ، مانند قتال ( كشتن ) و ضراب ( زدن ) و گاهى از مصدر مفعول إراده مىشود « كتاب » ، يعنى مكتوب : ( نوشته شده ) . لفظ « كتاب » مرادف با كلمه فرض : واجب ، است مانند قول خداوند :
« كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ »
« 2 » ؛ « بر شما نوشته شده ( واجب شده
هامش
( 1 ) . سورهء نساء ، آيه 102 .
( 2 ) . سورهء بقره ، آيه 180 .