مىگرداند و آنچه را شريك [ او ] مىگردانيد ، فراموش مىكنيد . « 1 »
خداى تعالى به بندگانش مىفرمايد : اى نيازمندانِ رحمت من ، شما را در هرحال ، به نيازمندى نسبت به خود و ذلّت بندگى در همهء لحظهها ، ملزم ساختم ، پس در هر كار كه در پيش مىگيريد و به تكميل و رسيدن به هدف آن اميد داريد ، به من پناه بياوريد . اگر من بخواهم به شما عطا كنم و ديگرى نمىتواند شما را منع كند . نيز اگر بخواهم شما را منع كنم ، كسى نمىتواند به شما عطا كند . من سزاوارترين خواستهشده و تضرعگرديده هستم ، پس در آغاز هر كار بزرگ يا كوچك ، بگوييد :
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
؛ يعنى در اين كار ، از خدايى يارى مىجويم كه عبادت براى غير او شايسته نيست ؛ دادرسِ هر فريادخواهى و اجابتگر هر دعا ؛ رحمانى كه روزى را بر ما گستراند و رحيم نسبت به ما در دين و دنيا و آخرتمان . »
[ 1 / 310 ] همچنين امام حسن عسكرى از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نقل مىكند : « اگر كسى درگير امرى اندوهگين شود و با اخلاص ، رو سوى خدا كند و بگويد :
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
، يكى از اين دو [ بهره ] شاملش خواهد شد : رسيدن به خواستهء دنيوى ؛ يا آن كه نزد پروردگار ، برايش ذخيره گردد و آنچه نزد خداست ، براى مؤمنان بهتر و پايدارتر است . » « 2 »
روايات ديگرى نيز در اين باره ياد خواهد شد .
* * * دو وجه نخست [ در مورد ريشهء واژهء اللَّه ] ، هيچ مستند لغوى ندارند ؛ چرا كه در لغت « أله » به صورتى كه در اصل ، مهموز باشد ، نه مفتوح العين و نه مكسور العين ، نيامده است . همچنين « أَلَه » به معناى « عَبَد » به كار نرفته ؛ هر چند صاحب قاموس آن را ذكر كرده است ؛ چرا كه شاهدى در لغت ندارد . « أَلِه » به معناى « تحيّر » در اصل ،
هامش
( 1 ) .« قُلْ أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللَّهِ أَوْ أَتَتْكُمُ السَّاعَةُ أَ غَيْرَ اللَّهِ تَدْعُونَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ . بَلْ إِيَّاهُ تَدْعُونَ فَيَكْشِفُ ما تَدْعُونَ إِلَيْهِ إِنْ شاءَ وَ تَنْسَوْنَ ما تُشْرِكُونَ »: ( انعام ( 6 ) 40 و 41 ) .
( 2 ) . تفسير امام ، ص 27 و 28 .