مىشتابند و با حجگزارى و زيارت حرم نبوى و تربت پاك او به حق تقرب مىجويند .
برخى از كسانى كه اين توفيق و سعادت نصيبشان گرديده ، با توجّه به زمينه فكرى و فرهنگى خويش كوله بارى از خاطرات و اطلاعات را براى بهرهمند كردن دوستان و آشنايان خود در اختيار مشتاقان گذاشتهاند .
مسلمانان از صدر اسلام تا كنون ، توجه و اهتمام ويژهاى به اين دو شهر و آثار ماندگار و معالم جاودان آن داشتهاند ، كه گاه به توصيف وجب به وجب و گام به گام آن پرداخته و هر رويداد و اتفاقى را به تفصيل بيان كردهاند .
تا كنون آثار مكتوب مسلمانان در اين زمينه به زبانهاى مختلف كه بيشتر آنها به زبان عربى و فارسى است ، به نگارش درآمده و به چاپ رسيده است .
در سفرنامههاى سياحان و رحلهنگاران مسلمان و گاه صاحبان قلم و دانشمندان ، همچون سفرنامهء ناصر خسرو قباديانى ( م : 438 ه . ق ) و ابن جبير ( م : 580 ه . ق ) و ابن بطوطه ( م : 756 ه . ق ) اطلاعات گران سنگى در اين باره درج گرديده است .
لازم به تذكر است كه سنت سفرنامه نويسى در ميان حاجيان ايرانى محدود بوده و رواج چندانى نداشته است ؛ به طورى كه در مدّت يك هزار سال و اندى ، تنها آثار محدودى از اين خاطرات خطير و پر خاطره بر جاى مانده است .
« مرآت الحرمين » از جمله اين كتابها است كه به قلم سرلشكر ابراهيم رفعت پاشاى مصرى نگاشته شده و در آن به شرح مسافرتهاى خود به عنوان فرمانده پاسداران محمل مصرى و امير الحاج مصر در سالهاى 1320 و 1321 و 1325 هجرى پرداخته ، و آگاهىهايش از مهمترين و سودمندترين آثار ، در دو قرن اخير به شمار مىآيد كه به قلم اين جانب به فارسى ترجمه و منتشر شد .
و اكنون اين كتاب « الرحلة الحجازيه » يا سفرنامه حجاز ، كه در پيشديد شما عزيزان است نوشتهء دانشمند و اديب مصرى محمد لبيب بتنونى است كه در سال 1327 ه . ق .
به همراه عباس حلمى پاشا « خديو مصر » به سفر حج رفته و اطلاعات نسبتاً سودمندى از حرمين شريفين و تاريخ قوم عرب ، جغرافياى جزيرة العرب ، تا زمان خويش را
الرحلة الحجازية ( سفرنامه حجاز ) ( فارسى ) — صفحة 10
مساهمون: انصارى
ص١٠