كه حج در همان سال استطاعت بر أو واجب شده .
مسأله 13 - هر گاه در راه حج دشمنى باشد كه رفع أو جز
به پرداخت مال زياد ممكن نباشد ، پرداخت مال واجب نيست
ووجوب حج ساقط خواهد شد
مسأله 14 - هر گاه راه حج منحصر به دريا باشد ، وجوب حج
ساقط نخواهد شد مگر در صورت ترس از غرق يا بيمارى
وچنانچه با ترس از اين چيزها حج نمود بنابر اظهر حجش
صحيح خواهد بود .
شرط سوم : زاد وراحله است ، ومعنى زاد ، داشتن توشه راه است
كه آنچه در سفر محتاج است داشته باشد ، يا پولى داشته باشد كه
توشه خود را تهيه نمايد ، ومعنى راحله ، داشتن وسيله سواري
كه بدان وسيله برود وبرگردد . ولازم است زاد وراحله لايق
به حال شخص ومناسب شان أو باشد .
مسأله 15 - داشتن راحله يا وسيله سواري مختص به صورت
احتياج نيست ، بلكه مطلقا شرط است هر چند محتاجش
نباشد ، مانند اين كه بدون مشقت قدرت پياده روى داشته باشد ،
وپياده روى هم منافى شرف وآبرويش نباشد .
مسأله 16 - ميزان ومعيار در زاد وراحله وجود ، فعلى آنها
نيست ، وبر كسى كه مىتواند آنها را با كار وكاسبى مناسب شأن
تحصيل نمايد بدون مانع حج واجب است ، بنابر اظهر ، وفرقى
در اشتراط راحله بين دور ونزديك نيست .