1 - زمين ظلمت 2 - جسمي تاريك تر از آن وآن عبارت از دود است . 3 - جسمي
از آن تاريك تر وآن عبارت از سموم وزهرها است . وپيوسته از ظلمت شياطين
وعفريتها زاييده مىشوند نه مانند تولد از راه ازدواج ونكاح بلكه مانند تولد حشرات
از كثافات وعفونتها وپادشاه اين عالم روح اوست وروح جهان ظلمت ، جامع بديها
وتاريكىها وأمور نكوهيده است .
در امتزاج وخلاص نيز عقايد مختلفي دارند .
بعضي گويند نور وظلمت بخبط واتفاق با يكديگر آميختند نه با قصد واختيار .
بعضي گويند امتزاج به قصد واختيار حاصل شده به اين بيان كه بدنهاى نور
وظلت از روحهاى خود بوسيلة بعضي از مشاغل منصرف شدند وروحهاى آنها ديدند
كه أبدان با نور آميزش نمودند أرواح متوجه أبدان شدند كه آنها را به شرور وبديها
وا دارند چون سلطان نور اين منظره را مشاهده كرد فرشتهيى از فرشتگان خود را با
پنج جزء از أجناس پنج گانه متوجه صحنه أبدان نمود ، بالنتيجه پنج جزء از أجناس
نور با پنج جزء از أجناس ظلمت آميختند بدين ترتيب : نسيم با دود آميخته شد ،
حيات وآسايش از ناحية نسيم وهلاكت وآفات از ناحية دود مىباشد . حريق با
آتش - تاريكى با روشنايى - زهرها با باد - ضباب با آب آميخته گرديدند . پس هر
چه در عالم از خير وبركت ومنفعت مشاهده مىكنيد از ناحية أجناس نور وهر چه
از زبان وشر وفساد ملاحظه مىكنيد از ناحية أجناس ظلمت مىباشد . وحركت
آفتاب وستارگان براي تصفيه اجزاء نور از اجزاء ظلمت است .
" ابن أبي الحديد " كيفيت امتزاج را به اين شرح بيان كرده است : " قبل از
خلفت عالم بين نور وظلمت فاصله بود بعضي از اجزاء نور وارد اين فاصله شد كه
به ظلمت نگاه كند با توجه آن جزء از نور فضاى ظلمانى ظلمت روشن شد . سپس
اجزاء بسيارى از نور متوجه جهان ظلمت شدند . ظلمت سپاه خود را به دفع اتباع نور
واستخلاص اجزاء خود مأمور كرد ، جنگ بين دو سپاه در گرفت ومدتي اين جنگ
طول كشيد ، در نيتجه بسيارى از اجزاء نور با بسيارى از اجزاء ظلمت در آميختند
هشام بن الحكم ، مدافع حريم ولايت ( فارسي ) — صفحة 179
مساهمون: سيد أحمد صفائي
ص١٧٩