يك كدام از دو قطعه از يكى باشد وحاصل ديگرى مال ديگر زيرا كه معلوم نيست اعتبار مشاع بودن
حصه آنها مگر در أصل عقد
" نهم " معتبر نيست در صحت مزارعه آنكه زمين از أول مدت يا در سال
أول قابل زراعت باشد بلكه جايز است مزارعه نمودن زمين بائر كه زراعت كردن آن ممكن نيست
مگر باصلاح وتعمير آن تا يك سال يا زيادتر وبنابر اين هر گاه زمين وقف خاص يا عام بائر شده باشد
براي متولى جائز است كه چندين سأله بديگرى مزارعه دهد بطورى كه مصلحت موقوف عليه باشد
تا آن را تعمير واصلاح كند ومثلا تا دو سال حاصل آن از عامل باشد بإزاء مصارف تعمير وبعد از آن
مشترك باشد بطور اشاعه بحصه معين
" دهم " در اخبار وارد شده كه براي زارع مستحب است وقت
تخم افشاندن اين دعا بخواند ( اللهم قد بذرنا وأنت الزارع واجعله حبا متراكما ) ودر بعض اخبار است
كه اگر بخواهى زراعت كنى يك كف از بذر در دست بگير رو بقبله سه مرتبه بگو ( أفرأيتم ما تحرثون
وأنتم تزرعونه أم نحن الزارعون ) بعد از آن سه مرتبه بگو ( بل الله الزارع ) بعد از آن بگو ( اللهم اجعله
حبا مباركا وارزقنا فيه السلامة ) بعد از آن قبضه بذر را در آب به پاش ومنقول است كه وقتيكه حضرت
ادم عليه السلام بزمين آمد ومحتاج بطعام وشراب شد شكايت بجبرئيل ع نمود جبرئيل ع عرض كرد اى
آدم زراعت كن حضرت فرمود پس مرا دعائي تعليم نما عرض كرد بگو ( اللهم اكفنى مؤنة الدنيا
وكل هول دون الجنة والبسنى العافية حتى تهنئني المعيشة )
( باب دويم در مساقات )
وحقيقت آن معامله ايست بر درختستان كه ريشه هاى آنها در زمين ثابت باشد كه آن را آب دهد بحصه
از ميوه آن وأين معامله ايست عقلائيه واخبار كثيره دلالت بر مشروعيت آن دارد واحكام آن در ضمن
دو فصل بيان مىشود
( فصل أول ) در شرايط آن وان چند امر است " أول " ايجاب وقبول وكفايت
مىكند در آنها هر لفظيكه دلالت كند بر معناى مذكور خواه بصيغة ماضي باشد يا مضارع يا بصيغة
امر يا بجمله اسميه با قصد انشاء آن بهر لغتى باشد چه عربى يا فارسي يا تركى وأمثال آنها وبعد از ايجاب
قولي قبول فعلى كافى است ومعاطات نيز در آن كافى است " دويم " بلوغ وعقل واختيار " سيم "
ممنوع نبودن از تصرف بسبب سفه يا فلس " چهارم " آنكه ريشه هاي آن را عينا يا منفعة يا منفعت آن را
مالك باشد يا آنكه تصرف أو در آن نافذ باشد بسبب ولايت يا وكالت يا توليت " پنجم " معلوم ومعين