اى مؤمنان ! هركس ظلم و ستمى را مشاهده كند و يا كار زشتى كه مردم را به سوى آن مىخوانند ، اگر تنها به قلبش آن را انكار كند ، سلامت را اختيار كرده است و گناهى بر او نيست ( به شرط اين كه بيشتر از آن نتواند ) و آن كس كه با زبان و بيان به مبارزه برخيزد ، پاداش الهى خواهد داشت و مقامش برتر از گروه نخست است و آن كس كه با شمشير براى بزرگداشت نام خدا و سرنگونى ظالمان به مبارزه برخيزد او به راه هدايت راه يافته و بر جادهء حقيقى گام گذارده و نور يقين در قلبش تابيده است .
374 - در سخن ديگرى از آن حضرت كه در همين معناست چنين آمده :
گروهى از مردم با دست و زبان و قلب به مبارزه با منكرات بر مىخيزند ، آنها تمام خصلتهاى نيك را بطور كامل در خود جمع كردهاند ، گروهى ديگر تنها با زبان و قلب به مبارزه بر مىخيزند امّا با دست نه ؛ اينها به دو خصلت نيك ، تمسّك جستهاند و يكى را از دست دادهاند ، گروهى ديگر تنها با قلبشان مبارزه مىكنند و امّا مبارزه با دست و زبان را ترك كردهاند ، اين گروه بهترين خصلتها را از اين سه ، ترك گفته و تنها يكى را گرفتهاند و گروهى ديگر ، نه با زبان و نه قلب و نه با دست با منكرات مبارزه نمىكنند ، اينها در حقيقت مردگان زنده نمايند .
( بدانيد ) تمام اعمال نيك و حتّى جهاد در راه خدا در برابر امر به معروف و نهى از منكر همچون قطرهاى است در مقابل يك درياى پهناور ، ( بدانيد ) امر به معروف و نهى از منكر نه مرگ كسى را نزديك مىكنند و نه از روزى كسى مىكاهند و امّا از همهء اينها مهمتر سخنى است كه براى دفاع از عدالت در برابر پيشواى ستمگرى گفته مىشود .
375 - ابو جحيفه مىگويد : از اميرمؤمنان عليه السلام شنيدم مىفرمود :
نخستين چيزى كه از جهاد از شما مىگيرند جهاد با دست است ، سپس با زبان و بعد با دل ، آن كس كه حتّى با قلبش به طرفدارى با نيكيها و مبارزه با منكرات برنخيزد ، قلبش واژگونه مىشود بالاى آن پايين و پايين آن بالا ( يعنى حسّ تشخيص نيك و بد را از دست مىدهد و آنها را وارونه تشخيص خواهد داد چون چنين عادت كرده است . )
376 - حق ، سنگين امّا گواراست ، و باطل سبك امّا بلاخيز و مرگ آور .
377 - براى بهترين افراد اين امّت نبايد از عذاب الهى ايمن باشيد ، چرا كه خداوند مىفرمايد : « از مجازات الهى هيچ كس جز زيانكاران احساس امنيّت نمىكنند » « 1 » و براى بدترين اين امّت نبايد از رحمت خداوند مأيوس گرديد زيرا خداوند مىفرمايد : « از رحمت خداوند جز كافران مأيوس نمىشوند » . « 2 »
هامش
( 1 ) . سورهء اعراف ، آيهء 90 .
( 2 ) . سورهء يوسف ، آيهء 88 .