به هنگام مصيبت بر زانو زند اجر او ضايع مىشود ( و پاداشى بر مصيبت نخواهد داشت ) .
145 - چه بسيار روزه دارانى كه از روزهء خود جز گرسنگى و تشنگى بهرهاى نمىبرند و چه بسيار شب زنده دارانى كه از قيام شبانهء خود جز بى خوابى و خستگى ثمرهاى نمىگيرند ، چه نيك است خواب هوشمندان و افطارشان !
146 - ايمانتان را با صدقه حفظ كنيد و اموالتان را با زكات نگهداريد و امواج بلا را با دعا دور سازيد .
147 - از سخنان امام به كميل بن زياد نخعى
كميل بن زياد مىگويد : امير مؤمنان على بن ابى طالب عليه السلام دست مرا گرفت و مرا به سوى قبرستان كوفه برد ، هنگامى كه به صحرا رسيديم آه پردردى كشيد و فرمود :
اى كميل بن زياد اين دلها همانند ظرفهاست ، كه بهترين آنها ظرفى است كه حفظ و نگهداريش بيشتر باشد ، بنابراين آنچه را براى تو مىگويم از من حفظ كن .
مردم سه گروهند : اوّل علماى الهى ، دوّم دانش طلبانى كه در راه نجات دنبال تحصيل علمند و سوّم احمقان بى سر و پا كه دنبال هر صدايى مىدوند و با هر بادى حركت مىكنند ! همانها كه با نور علم روشن نشدهاند و به ستون محكمى پناه نبردهاند .
اى كميل ! علم بهتر از مال است : علم تو را پاسدارى مىكند ولى تو بايد مال را حفظ كنى ، مال با انفاق كم مىشود ولى علم با انفاق افزون مىگردد ؛ دست پروردگان مال به مجرّد زوال مال از بين مىروند ؛ ( ولى شاگردان علم پايدارند ) .
اى كميل بن زياد ! شناخت علم ، آيينى است كه با آن جزا داده مىشود ، به وسيلهء آن انسان در دوران حيات اطاعت فرمان خدا مىكند ، و بعد از وفات نام نيك از او مىماند و علم حاكم است و مال محكوم !
اى كميل ! ثروت اندوزان مردهاند ، در حالى كه ظاهراً در صف زندگانند ؛ ولى دانشمندان تا دنيا برقرار است زندهاند ، خود آنها از ميان مردم بيرون رفتهاند ، ولى چهرهء آنان در آيينهء دلها نقش شده است .
( بدان ) در اينجا علم فراوانى است ، - با دستش اشاره به سينهء مباركش كرد - اگر افراد لايقى مىيافتم ، به آنها تعليم مىدادم . آرى ، تنها كسى را مىيابم كه زود درك مىكند ولى ( از نظر تقوا ) قابل اطمينان نيست ! دين را وسيلهء دنيا قرار مىدهد
نهج البلاغة با ترجمه فارسى روان ( فارسى ) — صفحة 771
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٧٧١